تبعات ريسك‌پذيري و رقابت بانك‌ها در جذب سپرده در شرايط عدم تقارن اطلاعات؛ مطالعه موردي نظام بانكي ايران

يكي از مهمترين وجوه مقررات‌زدايي مالي، آزادي رقابت در تعيين نرخ بهره سپرده است. تجربيات بحران‌هاي بانكي در سراسر جهان نشان داده است كه در اغلب موارد، نرخ‌هاي بالاي بهره سپرده، نه تنها نشان‌دهنده كارآمدي نيست بلكه حاكي از جريان بازي پونزي در نظام بانكي است. روند به اين صورت است كه بانك‌ها پس از اعطاي وام به مشتريان ريسكي و نكول متعاقب آن، مجبور به جذب سپرده و بازپرداخت بدهي‌هاي قبلي از اين محل مي‌شوند. اين روند در نظام بانكي ايران و به طور خاص در چند سال اخير ظهور و بروز زيادي داشته است. سوال پژوهش آن است كه در رقابت براي جذب سپرده، نرخ بهره‌اي كه توسط بانك پرريسك و كم‌ريسك به سپرده‌گذاران پيشنهاد مي‌شود، چه نسبتي با يكديگر دارند. اين سؤال از طريق مدل‌سازي رفتار بانك‌ها و متقاضيان تسهيلات در قالب يك بازي دومرحله‌اي در شرايط عدم تقارن اطلاعات (مشتمل بر كژمنشي و كژگزيني) و با بنانهادن فروضي به تناسب مختصات نظام بانكي ايران پاسخ داده شده است. نتيجه مدل نشان مي‌دهد كه نرخ بهره سپرده‌اي كه توسط بانك پرريسك به سپرده‌گذاران پيشنهاد مي‌شود بيشتر از نرخ بهره بانك كم‌ريسك است. به عبارت ديگر بانك‌هاي ناسالم نقش قابل‌توجهي در جهت‌دهي به نرخ بهره سپرده دارند.