راستگويي و تربيت در دوران كودكي و نوجواني

راستگويي در مقام يكي از ارزش‌هاي كلان اخلاق انساني، در فرهنگ‌هاي مختلف تأييد شده و فارغ از تعينات مختلف ملي، مذهبي و فرهنگي، دغدغۀ طرفداران اخلاق از هر سنخ بوده است. در اين ميان، رويكردهاي تربيتي ناظر بر نهادينه‌سازي راستگويي، مهم و البته تا حدي مبهم و مجمل بوده‌اند. نوشتار حاضر در پي آن است تا ارتباط راستي و تربيت را از دو منظر مختلف برقرار سازد. در منظر نخست، تربيت با هدف راستگويي صورت مي‌پذيرد و در پي آن است تا راستگويي را در مقام هدفي تربيتي محقق سازد. در منظر دوم، راستگويي در مقام ضابطه‌اي نظام‌بخش، در پي آن است تا نظر و عمل تربيتي را به‌گونه‌اي سامان بخشد كه مطابق با واقع باشد. در بخش نخست، هفت راهبرد براي نهادينه‌سازي راستگويي پيشنهاد شده است كه بعضي بر سامان‌بخشي به فضاي تربيت ناظرند و بعضي بر خود متربي. ازجمله اين راهبردهاي روشي مي‌توان به ايجاد فضاي امن رواني، الگوپردازي ناظر بر راستگويي، تقويت حقيقت‌جويي و تكيه ‌بر شواهد، تقويت حساسيت اخلاقي به دروغ و تقويت استدلال‌ورزي اخلاقي اشاره كرد. در بخش دوم نيز دربارۀ دو استعاره از تربيت در مقام استعاره‌هاي دور از واقعيت بحث شده و تعامل ناهم‌تراز، توصيفي واقع‌گرايانه از رابطۀ مربي و متربي به‌شمار آمده است.