مفهوم‌شناسي دروغ از نگاه انديشمندان مسلمان و غربي (گفتگو با دكتر علي‌اكبر تيموري)

بي‌ترديد، دروغ از مهم‌ترين رذائل اخلاقي است و در مقابل آن صداقت و راستي قرار دارد. همواره، هم در جهان شرق و هم در جهان غرب، انديشمندان بسياري (اعم از ايدئولوژيست‌هاي ديني و غيرديني) صداقت را يك حقيقت انساني برشمرده، از آن دفاع كرده و در نصايح و لطائف اخلاقي، پيروان خود را از دروغ برحذر داشته‌اند. با اين حال، پژوهش‌هاي گسترده‌اي با رويكردهاي مختلف ديني، فلسفي و معرفت‌شناختي، جامعه‌شناختي و روان‌شناختي دربارۀ مفهوم‌شناسي دروغ انجام و استدلال‌هاي متعددي براي آن ارائه شده است. آنچه در اين گفتگو دربارۀ آن سخن مي‌رود، مفهوم‌شناسي دروغ از نگاه انديشمندان غربي و اسلامي و اثبات همخواني هر دو نگاه دربارۀ اين مفهوم است. اين گفتگو با رويكردي مقايسه‌اي نشان مي‌دهد با تحولي كه در قرن بيستم در معني دروغ ايجاد شده است، هم غربي‌ها و هم انديشمندان اسلامي، قصد فريب را در معني دروغ دخيل ندانسته‌اند. غربي‌ها براي اثبات مدعاي خود به واژۀ اظهاركردن و انديشمندان اسلامي به واژۀ‌ اخبار/ گزارش‌دادن استناد كرده‌اند. وجه مشترك دو ديدگاه اين است كه هر دو واژه و تبيين ارتباط معناشناختي آن‌ها با دروغ، مفاهيم شوخي، لطيفه، طنز و تئاتر را به‌خوبي از گسترۀ معنايي دروغ خارج مي كنند