غلظت و گونه سازي عناصر سنگين در خاك ها و گياهان اطراف معدن مس ايجو (شمال‌غرب شهر بابك، استان كرمان)

در اين مطالعه غلظت و گونه سازي فلزات در خاك و هم چنين نمونه گياه درمنه، در اطراف يك منطقه كانه‌زايي و دگرساني (معدن مس پورفيري ايجو، استان كرمان)، مورد بررسي قرار مي گيرد. بدين منظور تعداد 34 نمونه خاك و 8 نمونه گـياه درمنه، جـمع آوري و به روش هاي استاندارد تجزيه شدند. هم چنين بر روي برخي از نمونه هاي خاك مطالعات گونه سازي انجام گرفت. نتايج نشان داد كه غلظت فلز Cu در محدوده مربوط به زون دگرساني پتاسيك (به طور ميانگين mg/kg 457.25) و عناصر Pb، Zn و As در محدوده مربوط به زون دگرساني آرژيليك، بيش‌ترين غلظت و غني شدگي را دارا هستند (به ترتيب mg/kg 137، mg/kg 580.06 و mg/kg 47.06). نتايج محاسبه شاخص هاي ژئوشيميايي نيز نشان داد كه بيش‌ترين ضريب غني شدگي و ضريب زمين‌انباشت مربوط به عناصر آرسنيك، سرب و روي در زون دگرساني آرژيليك است و فلز مس نيز بالاترين ضرايب ژئوشيميايي را در زون دگرساني پتاسيك نشان مي دهد. نتايج استخراج ترتيبي آشكار ساخت كه فلزات مورد مطالعه، در فاز تبادل‌پذير (1.89 % از غلظت كل) كمترين غلظت را داشته و تمركز بالايي در فاز باقي‌مانده دارند (79.70 %). بر اساس ارزيابي غلظت فلزات در گياه درمنه و هم چنين محاسبه شاخص هاي بيوژئوشيميايي مشخص شد كه بالاترين ضريب انتقال متعلق به فلز Z و كمترين مقدار آن متعلق به فلز Cr است. هم چنين بالاترين ضريب زيست تمركز، براي فلز Cu بدست آمد. اين مطالعه به طور كلي نتيجه مي گيرد كه اگرچه منشأ بيش تر فلزات در خاك منطقه (در شرايط فعلي) طبيعي است؛ اما تشديد فعاليت‌هاي معدنكاري و استخراج كانسنگ در آينده مي‌تواند باعث افزايش غلظت فلزات و يا دسترس پذيري آن ها در محيط خاك و گياه شود.