پاتنم، نسبيت مفهومي و رئاليسم متافيزيكي

يكي از مؤلفه‌هاي اصلي فلسفۀ پاتنم مخالفت با رئاليسم متافيزيكي است. بنا به قول مشهور، استدلال مبتني بر نظريۀ مدل و استدلال مغز در خمره دو استدلالي هستند كه پاتنم عليه رئاليسم متافيزيكي طرح كرده است. علاوه بر اين دو، برخي معتقداند «پديدۀ نسبيت مفهومي» پاتنم نيز استدلالي مستقل عليه رئاليسم متافيزيكي‌ست. پديده‌ي نسبيت مفهومي وضعيتي‌ست كه در آن، دو جمله‌ي ظاهراً ناهم‌خوان هم‌زمان صادق اند. در آثار مختلف پاتنم مؤيداتي براي اين قول وجود دارد، اما در جايي تقريري كامل و صريح از اين استدلال نقل نشده است. در اين مقاله، نخست تقريري از استدلال مبتني بر پديدۀ نسبيت مفهومي عليه رئاليسم متافيزيكي ارائه خواهيم كرد. سپس نشان خواهيم داد كه چنين استدلالي از استدلال مبتني بر نظريۀ مدل و استدلال مغز در خمره مستقل نيست. بنابراين نمي‌توان چنين استدلالي را در عرض دو استدلال اصلي پاتنم در نظر گرفت. عدم استقلال اين استدلال دو نتيجه در پي خواهد داشت: نخست آن‌كه پذيرش اين استدلال منوط به پذيرش دست‌كم يكي از دو استدلال قبلي پاتنم است؛ دوم آن‌كه هر نقدي عليه دو استدلال مشهور پاتنم به مثابۀ نقدي عليه اين استدلال خواهد بود.