بررسي علل عدم قطعيت در روش‌هاي برآورد كربن آلي ذخيره‌اي خاك‌ها

هدف از اين مطالعه بررسي علل عدم قطعيت در روش‌هاي مختلف برآورد كربن خاك و همچنين ارزيابي روش محاسبه­اي پيشنهادي است كه تأثير وزن مخصوص خاك را در محاسبۀ كربن از بين برده و ميزان واقعي كربن خاك را براي خاك‌هايي با وزن مخصوص ظاهري متفاوت بر حسب عمق معادل مشخص مي‌كند. بنابراين به منظور آزمون صحت اين روش پيشنهادي، ميزان كربن در سه نوع شدت‌ چرا در شوره‌زارهاي استان گلستان (چراي سبك، چراي متوسط و چراي شديد)، محاسبه و روش‌هاي مختلف مورد آزمون آماري و بررسي قرار گرفتند. نتايج مقايسۀ ميانگين­ها براي هر يك از پارامترهاي مربوط به رويكردها نشان داد كه بر اساس روش اول (پارامتر غلظت كربن) عمق اول مناطق شدت چراي سبك و شدت چراي متوسط و چراي شديد از لحاظ آماري داراي تفاوت معني‌داري هستند و به ترتيب ميزان غلظت كربن برابر با 39/ 31، 57 /23 و 5 /11 گرم كربن در كيلوگرم خاك مي­باشند حال آنكه براي عمق اول خاك در صورت ارائۀ كربن توده­اي در واحد سطح بر اساس عمق ثابت نتايج متناقضي به دست مي­آيد. به طوري كه عمق اول سايت شدت چراي سبك و متوسط به­ترتيب با مقادير 15/ 89 و 47/ 74تن در هكتار در عمق ثابتداراي بيشترين مقدار كربن توده­اي بوده و سايت شدت چراي سنگين با ميزان 93/ 42 تن در هكتار در عمق ثابت داراي كمترين ميزان است. مشابه اين عدم قطعيت­ها بين دو عمق مورد مطالعه نيز براي سايت­هاي مختلف وجود دارد. براي رفع اين تناقض رايج در مطالعات متعدد، پارامتر كربن توده­اي بر اساس عمق معادل براي سايت­هاي مورد مطالعه محاسبه گرديد و نتايج آن نشان داد سايت چراي كم و چراي سنگين همچنان بيشترين و كمترين ميزان كربن را دارند و در ساير موارد نيز تغييراتي ايجاد نشده در حاليكه ميزان نسبي اختلافات بين سايت­ها تغيير يافته است؛ و اين در حالي مي‌باشد كه تأثير فشردگي توده خاك بر محاسبۀ كربن ترسيبي حذف شده است و به‌عنوان نتيجۀ كلي؛ روش‌هاي مرسومي كه براي محاسبۀ ذخيرۀ ماده آلي استفاده مي‌شوند به دليل توده‌هاي نابرابر خاك (فشردگي خاك و وزن مخصوص‌هاي متفاوت) به طور دقيق بيان‌كنندۀ تفاوت‌هاي كربن ترسيبي در تودۀ خاك نيستند و براي ارزيابي قابل اعتماد مديريت ذخيرۀ ماده آلي خاك و ساير عناصر غذايي خاك؛ بايد توده‌هاي خاك مورد مقايسه، به صورت معادل مد نظر قرار گيرند.