طبقه‌‌بندي و تحليل آراء فقيهان شيعه در حوزه اختلاف قرائات

در شماري از آيات‌الاحكام قرآن، اختلاف در قرائت وجود دارد. ثمره اختلافي كه در قرائت اين آيات وجود دارد صرفاً به حوزه قرائت مرتبط نمي‌شود؛ بلكه در علوم قرآن و فقه نيز اثرگذار است. از همين‌رو‌، آيات مذكور همواره در كانون توجه مفسران و فقيهان مسلمان بوده است. نفي قرائات سبع يا عشر متواتر توسط برخي از عالمان متأخر و معاصر شيعه و پافشاري آنان بر انحصار حجيت و اعتبار در قرائت حفص و يا حجيت قرائاتي كه ثابت شود در زمان امامان شيعه (ع) رايج بوده است، دستمايه برخي شبهات و اتهامات شده است. پژوهش حاضر با گونه‌شناسي مواجهه فقيهان متقدم اماميه با اختلاف قرائات آيات الاحكام و به‌دست‌آوردن شش رويكرد عمده اين فقيهان، نشان مي‌دهد كه نظريه تواتر و حجيت قرائات سبع و عشر مشهور، نظريه اصلي فقيهان شيعه و مورد پذيرش بسياري از آنان است. هر يك از اين نظريات مي‌تواند در توسعه يا تضييق برداشت‌هاي فقهي و تفسيري از آيات داراي اختلاف قرائت، اثرگذار باشد.