تغيير‌پذيري اشكال هوموس در رابطه با عوامل اكولوژيكي پوشش گياهي و خاك در طبقات مختلف ارتفاعي

سيستم‌هاي هوموس بزرگ‌ترين بخش ذخيرۀ كربن آلي خاك به حساب مي‌آيند و تأثير بسيار مهمي در فرايندهاي اكولوژيكي جنگل دارند. در اين زمينه، ارتفاع از سطح دريا با تأثير بر ويژگي‌هاي زيستي و غيرزيستي اكوسيستم جنگل، براي ارزيابي تغييرات پوشش و توزيع سيستم‌هاي هوموس عامل مهمي به شمار مي‌آيد. در اين پژوهش مشخصه‌هاي ريختي اشكال هوموس در سه طبقۀ ارتفاعي 500، 1000 و 1500 متر از سطح دريا در سه ترانسكت ارتفاعي به فاصلۀ 1000 متر از هم در نظر گرفته شد و در هر ترانسكت سه قطعه‌ نمونۀ 400 متر مربعي و در هر قطعه‌ نمونه پنج پروفيل هوموس (در مجموع 135 پروفيل) در جنگل هيركاني مركزي بررسي شد. نمونه‌برداري از بخش هوموس و خاك براي تجزيه‌وتحليل شيميايي برداشت و به آزمايشگاه منتقل شد. نتايج نشان داد كه حضور درختان انجيلي و ون، اشكال هوموس مول و ذخيرۀ نيتروژن خاك با هم ارتباط نزديكي داشته و با افزايش ارتفاع روند كاهشي دارند. درختان ممرز و افراپلت، نيتروژن لايه‌هاي آلي، اشكال هوموس مزومول و لپتوآمفي همبستگي قوي‌اي با طبقۀ ارتفاعي 1000 متر دارند. تعداد درختان راش، كربن خاك و لايه‌هاي آلي، ضخامت لايه‌هاي آلي و اشكال هوموس آمفي رابطۀ نزديكي با هم دارند و با افزايش ارتفاع، مقدار آنها افزايشي است. تأثير ارتفاع بر تركيب پوشش درختي، تغييرپذيري ريختي و شيميايي اشكال هوموس را در پي دارد، به‌طوري كه با شناسايي گونه‌هاي درختي در هر طبقۀ ارتفاعي، مي‌توان به خصوصيات كمي و كيفي هوموس و خاك پي برد.