ارزيابي يونوم در بلوط ايراني (Quercus brantii Lindl) به‌منظور بررسي علل زوال بلوط

جنگل‌هاي زاگرس با وسعتي بالغ بر شش ميليون هكتار از جنبه‌هاي متعدد اقتصادي، اجتماعي و زيست‌محيطي حائز اهميت هستند كه از اين مقدار بيش از يك ميليون هكتار دچار خشكيدگي شده است. اين تحقيق با انتخاب شش رويشگاه در ارتفاع و جهت شيب متفاوت و بررسي 30 درخت در هر سايت انجام گرفت. نمونه‌برداري در هر نقطه از يك سطح مشخص با وسعت تقريبي 20 هكتار در ماه‌هاي خرداد و مهر انجام گرفت و 20 پارامتر عنصري اندازه‌گيري شد. به‌منظور بررسي ارتباط يونوميك و زوال بلوط، پايه‌هاي بلوط بر‌اساس ظاهر شادابي به سه گروه پايه‌هاي سالم، در معرض خطر و آسيب‌ديده دسته‌بندي شدند. نتايج آناليز واريانس ويژگي‌هاي يونوميك براساس سه عامل فصل، منطقه و شاخص سلامت تاج بيانگر تفاوت معني‌دار تعدادي از عناصر از جمله N، P، C، K، C/P، C/K، Fe، Ca، Mg، Na، Cu، Mn، Zn، Si برگ در دو فصل بهار و پاييز بود (05/0P lt;). همچنين تفاوت معني‌داري در ميان شش رويشگاه بررسي‌شده از نظر مقدار C، C/P، Ca، Mg، Cu، Mn، Ni مشاهده شد. از نظر شاخص سلامت نيز در مقدار N، P، C/P، K/P، N/K، C/N تفاوت معني‌دار مشاهده شد. نتايج حاصل از تجزيه به مؤلفه‌هاي اصلي كليۀ صفات مورد بررسي نيز حاكي از آن بود كه مي‌توان از صفاتي كه بيشترين تأثير را در تبيين مؤلفۀ اول دارند، به‌عنوان عوامل تشخيص زوال استفاده كرد. تحقيق حاضر برآورد دقيقي از ويژگي‌هاي يونوميك در بلوط ايراني را ارائه داده است تا بتوان در قدم بعد راهكارهاي مناسب براي افزايش توان مقابلۀ گونه‌هاي بلوط در برابر ناملايمات محيطي را ارائه كرد.