قياس اقتراني شرطي نزد اثير الدين ابهري

اثيرالدين ابهري در دورۀ دوم پژوهش‌هاي منطقي خود كه شامل چندين رساله و كتاب است تنها منطق‌دان سينوي است كه يكي از دو مهم‌ترين نوآوري ابن‌سينا يعني قياس اقتراني شرطي را عقيم و نامعتبر اعلام كرده است. بيان ابهري و دلايل او براي عقيم بودن قياس اقتراني شرطي در اين رساله‌ها و كتاب‌ها متعدد است و ريشه در اقسام گوناگون شرطي متصل لزومي و شرايط صدق و تطورات و تحولات آنها در اين رساله‌ها و كتاب‌ها دارد. مهم‌ترين دليل ابهري در انكار قياس اقتراني شرطي توجه به فرض‌هاي گوناگون است كه در روند اثبات اين قياس‌ها بايد به كار گرفته شود. در اين مقاله، با بررسي اختلاف‌ها و تحولات ياد شده به تجزيه و تحليل دليل اصلي ابهري مي‌پردازيم. گزارش ديدگاه‌هاي منطق‌دانان پسين دربارۀ مدعا و دلايل ابهري و نيز داوري نهايي ميان همۀ آنها موضوعي است كه پژوهش ديگري را مي‌طلبد.