بررسي نظريۀ تعريف به بسايط در فلسفه سهروردي

شيخ اشراق يكي از ناقدان جدي تعريف به ذاتيات ماهوي و به ويژه تعريف به حد است. او در آثار خود دو راه متفاوت را براي تعريف اشياء معرفي مي‌كند: در راه نخست، از تعريف موجودات نيازمند تعريف (مركبات)، به اعراض و خواصشان(به تعبير او به بسايط) و در راه دوم، از تعريف به ذاتيات مفهومي سخن گفته است. نظريۀ تعريف به بسايط، متشكل از هفت مؤلّفه است. در اين مقاله، با تحليل و بررسي اين مؤلفه‌ها، اين نظريه‌ را توضيح داده و برخي از ايرادات آنرا بيان ميكنيم. از نظر سهروردي تعريفي كه به مفاهيم برگرفته از شهود (اعم از حسي و فراحسي) منتهي نشود، معرفت‌زا نيست. شيخ اشراق، ادراك حسي را كه متعلق آن، اعراض و به تعبير او بسايط حسي هستند، حضوري دانسته و موجودات فرامادي را نيز متعلق شهود فراحسي ميداند. به عقيده او، تصورات بديهي كه تصورات ديگر بايد به آنها منتهي شوند، تصوراتي هستند كه بهطور مستقيم از علم شهودي و حضوري به‌دست آمده باشند.