بررسي اثر تثبيت كنندگي برخي از مالچ هاي غيرنفتي به منظور تثبيت ماسه هاي روان

براي بيش از پنجاه سال، استفاده از مالچ نفتي يكي از راهكارهاي تثبيت تپه­ هاي ماسه ­اي در ايران بوده است. اگرچه مالچ نفتي از موادي است كه در تثبيت ماسه­ هاي روان موفق عمل كرده است، اما با توجه به مشكلات موجود در اجراي مالچ­پاشي با مواد نفتي،‌ استفاده از تركيبات و روش­هاي كارآمدتر و ارزان­تر، ضرورت مي­يابد. در اين راستا، تحقيق حاضر با هدف بررسي كارايي برخي از مالچ ­هاي غيرنفتي شامل مالچ­ هاي رزيني، پليمري، ‌بيوپليمري، معدني و بيولوژيك جهت تثبيت ماسه ­هاي روان در بيابان­هاي ريگ ­بلند كاشان انجام شده است. در عرصة طبيعي با نصب شاخص­هاي مدرج بر روي قسمت­هاي مختلف تپه، مالچ­ها با مقدار مناسب در سه تكرار (سه تپه)، برروي ماسه­ هاي بادي روان پاشيده شدند. براي ارزيابي اثر مالچ­ها در تثبيت تپه­ هاي ماسه­اي، از شاخص ضريب اثر تثبيت­كنندگي استفاده شد. آزمون مقايسة ميانگين نشان داد كه بالاترين ضريب اثر تثبيت­كنندگي با اختلاف معني­ دار مربوط به مالچ بيولوژيك است. پس از آن، به­ترتيب سه مالچ رزين، معدني و پليمري با ضريب اثر تثبيت­ كنندگي 45 /0، 41 /0 و 39 /0 قرار دارند. هرچند كه اين سه نوع مالچ اختلاف معني­ داري با يكديگر نداشتند. مالچ بيوپليمري با كمترين ضريب اثر تثبيت­ كنندگي (21 /0) اختلاف معني­ داري با ساير مالچ­ها از خود نشان داد. در تپة مالچ­پاشي­شده با مالچ بيولوژيك، به­دليل تشكيل سلة محكم در مقابل فرسايش، برداشت ماسه تقريباً متوقف شده و تپه كاملاً تثبيت شده است. از بين مالچ ­هاي مورد بررسي، تنها مالچ بيولوژيك كارايي مناسب­ تري داشت.