مرجعيت علمي اهل‌بيت عليهم‌السلام از ديدگاه محدثان غيراماميه در سه قرن نخست اسلامي

مرجعيت علمي كه تبيين و تفسير آيات مبهم و متشابه قرآن كريم و بيان معارف و احكامي است كه به‌روشني و آشكارا در مصحف شريف نيامده است (تا از هرگونه برداشت نادرست و نزاع علمي در ميان مسلمانان پيشگيري كند)، يكي از شئون و وظايف رسول خدا(ص) است كه پس از ايشان، به اهل‌بيت(ع) واگذار شده است و همه مسلمانان در اين مسئله هم‌داستان‌اند؛ برخلاف حاكميت سياسي كه شيعه و سني در آن اختلاف دارند. ما در نوشتار پيش‌ِرو برآنيم كه اين مسئله را با توجه به احاديث و سخنان محدثان سه قرن نخست اسلامي، أعم از صحابه، تابعان و شاگردان تابعان، با توجه به اهميت ديدگاه آنها در ميان مسلمانان، به‌ويژه اهل‌سنت، اثبات كنيم. بااين‌حال، نقل حديث از امامان معصوم و شاگردي در مكتب آنها و تمسك به سيره آن بزرگواران در استنباط احكام ديني، خود گواه و دليل ديگري در پذيرش مرجعيت علمي آنها است كه در اين نوشتار بدان هم خواهيم پرداخت. هرچند بيشتر سخنان صحابه درباره برتري و جايگاه علمي امام علي است ولي بيان احاديثي همچون حديث ثقلين و تصريح برخي از تابعان به مقام علمي و مرجعيت امامان ديگر، بر جايگاه علمي آن بزرگواران در نزد آنها دلالت دارد. افزون‌براين، كوشيده‌ايم تا از منابع غيراماميه در سه قرن نخست اسلامي، روايت‌ها و آثار منقول در زمينه مرجعيت علمي اهل‌بيت(ع) آورده شود كه نتيجه آن، پذيرش موضوع از سوي صحابه و محدثان غيراماميه‌اي است كه ديدگاه آنها از سوي اهل‌سنت پذيرفته شده است.