تأثير گياه خارخسك بر قدرت باروري مردان: مرور سيستماتيك و متاآناليز

مقدمه: ناباروري، يكي از مشكلات شايع در سطح جهان است. در كنار توجه اخير به داروهاي مكمل و طب جايگزين براي درمان ناباروي از جمله ناباروري مردان، تأثير تعدادي از داروهاي گياهي بر پارامترهاي اسپرم مورد مطالعه قرار گرفته‌اند. مرور سيستماتيك و متاآناليز حاضر با هدف بررسي تأثير گياه خارخسك بر قدرت باروري مردان انجام شد. روش‌كار: در اين مطالعه مرور سيستماتيك پايگاه داده‌هاي الكترونيك شامل PubMed، Web of science، google scholar، Scopus، Cochrane، Sid، Magiran و Iranmedex با واژه‌هاي Tribulus Terrestris، Fertility، Infertility، Sperm parameters، Oligo Azoospermia و نازايي، ناباروري و خارخسك بدون محدوديت زمان و زبان جستجو شدند. مطالعات منتشر شده تا تاريخ 18 آذر 1396 وارد مطالعه شدند. در پايان 9 مقاله وارد مطالعه شد كه 4 مطالعه قابليت انجام متاآناليز را داشتند. تجزيه و تحليل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار comprehensive (نسخه 2) انجام شد. براي بررسي سوگيري انتشار از آزمون Egger و براي بررسي همگني مطالعات از آزمون كوكران و شاخص I2استفاده شد. يافته‌ها: از مجموع 1075 مقاله به‌دست آمده، 9 مقاله وارد مطالعه شد كه 4 مقاله قابليت متاآناليز داشت. تركيب داده‌ها نشان داد كه استفاده از گياه خارخسك در مردان با افزايش پارامتر‌هاي غلظت اسپرم و بهبود شكل طبيعي اسپرم و تحرك اسپرم همراه است. نتيجه‌گيري: گياه خارخسك بر پارامترهاي اسپرم و عملكرد جنسي در مردان مؤثر است و مي‌تواند به‌عنوان طب مكمل در كنار درمان‌هاي ديگر، در افراد مبتلا به ناباروري با علت مردانه استفاده شود.