جبر و اختيار در فرايند عقل ‏گرايي اعتدالي حافظ شيرازي

يكي از موضوعاتي كه همواره ذهن حافظ پژوهان را به خود مشغول كرده است، ديدگاه خواجه در موضوع جبر و اختيار است. جماعت قابل اعتنايي مدعي‏اند كه خواجه در اعتقادات بسان قاطبه‏ي اهالي فارس در آن روزگار، و از مذهب جبر پيروي مي‏كند. برخي او را اشعري ميانه، عده اي او را اختيارانديش و جماعت كم‏شماري نيز صاحب نگاه امر بين الأمريني مي‏شناسند. در اين پژوهش، همت آن است كه با روش توصيفي و تحليلي و استخراج مباني فكري خواجه در حوزه‏ي هستي‏شناسي، انسان‏شناسي و فرجام‏شناسي و با بهره‏برداري از مفاهيم و قرائن و مصرّحات موجود در شعر خواجه، ديدگاه او را در موضوع جبر و اختيار، فراچنگ آوريم. فرجام پژوهش پيش‏رو، موضع خواجه را در مسأله‏ي جبر و اختيار، موافق مشرب اماميه مي‏داند و بر نگاه «امر بين الامريني» و عقل‏گرايي اعتدالي او تأكيد مي‏ورزد.