بررسي تطبيقي زبان جنسيت در نامه هاي عاشقانۀ چهار منظومۀ غنايي (ويس و رامين، خسرو و شيرين، ليلي و مجنون و شيرين و خسرو)

يكي از مباحث مهم در بررسي زبان شعر، رابطه جنسيت با زبان اثر است. برخي پژوهشگران معتقدند ميان زبان و نوشتار زنانه و مردانه، تفاوت وجود دارد. در اين مقاله، با استفاده از ديدگاه هاي زبان شناسي به ويژه نظريه رابين ليكاف، ميزان توانمندي شاعران مرد در بازنمايي زبان جنسيت و ايجاد زباني متناسب با جنسيت شخصيت هاي زن و مردي كه نامه هاي عاشقانه چهار منظومۀ غنايي از زبان آن ها سروده شده است، تحليل و تبيين شده است. براي اين منظور، زبان نامه هاي عاشقانه بر اساس مباحثي از علم معاني، چون جملات خبري، امري، پرسشي، قسم، دعا و منادا، تقييد و اطلاق بررسي شد. يافته ها نشان مي دهد در نامه‌هاي دو منظومه «ويس و رامين» فخرالدين اسعد گرگاني و «شيرين و خسرو» امير خسرو دهلوي، زبان نامه ها متناسب با جنسيت شخصيت هاي زن و مردي است كه نامه ها از زبان آن ها بيان مي شود؛ اما در نامه هاي خسرو و شيرين و ليلي و مجنون نظامي، زبان شخصيت ها تحت تأثير جنسيت شاعر است. به نظر مي رسد ديدگاه شخصي نظامي به شخصيت زن و موقعيت اجتماعي زنان دو منظومه از عوامل مؤثر در اين زمينه بوده است.