تحليل مناطق بالقوه در معرض مخاطرۀ سيلاب شهري مطالعۀ موردي: شهر زاهدان

هدف اين پژوهش بررسي رابطۀ سيلاب‏هاي شهري با عوامل ساختاري و محيطي شهر زاهدان است. شهر زاهدان در يك دشت كوچك ميان حصاري از كوه‏هاي كم ارتفاع استقرار يافته است. گزارش‏هاي تاريخي سيلاب‏هاي بزرگ و مخربي را با دوره‏هاي بازگشت طولاني براي اين شهر ثبت نموده است. عوامل ساختاري كه جهت مكان‏يابي در اين پژوهش مورد بررسي قرار گرفت عبارتند از: توپوگرافي، شيب، كاربري اراضي و مسيل كه هر كدام به صورت نقشه و به عنوان يك فاكتور به وسيلۀ نرم افزار GIS به روش AHP وزن‏دهي و همپوشاني شده‏اند. تعيين ميزان ارجحيت فاكتور‏ها نسبت به يكديگر با استفاده از پرسشنامه و به روش دلفي صورت گرفته است و به كمك نرم‏افزار Expert Choice فاكتور‏ها دو به دو با يكديگر مقايسه و ميزان ناسازگاري آن‏ها به كمتر از 0.1 رسيده است. پس از انجام مراحل هم‏پوشاني نقشۀ پهنه‏بندي خطر سيلاب در محدودۀ شهر زاهدان تهيه گرديد. نتايج به دست آمده از نقشۀ نهايي مكان‏يابي نقاط در خطر سيل نشان مي‏دهد كه حدود 1 درصد از اراضي سطح شهر زاهدان در پهنۀ خطر خيلي زياد، 17 درصد در محدودۀ خطر نسبتاً زياد، 42 درصد در محدودۀ عادي، 28 درصد در محدودۀ كم خطر و 12 درصد در محدودۀ خيلي كم خطر قرار دارد. لذا با توجه به نقش مؤثر عوامل ساختاري، محيطي و اقليمي در ايجاد رواناب و سيل‏خيزي شهر زاهدان، آسيب‌پذيرترين مناطق شهر در برابر خطر سيلاب و رواناب مشخص شده است. همچنين ابتداي خيابان‏هاي امام خميني، سعدي و قسمت زيادي از خيابان شهيد رجايي مي‏باشد.