پديدارشناسي دين از نگاه ژوكو بليكر و نقد مباني آن

داعيۀ پديدارشناسي دين به‌عنوان يك رشتۀ دانشگاهي از اوايل سدۀ بيستم مطرح شد. بنابراين، يك رشتۀ جديد است و محققان تصور يكساني از آن ندارند. به اعتقاد بليكر، پديدارشناسي دين به سه معنا استعمال مي‌شود: 1) تنظيم و نظام‌مندسازي پديدارهاي ديني. 2) گونه‌شناسي انواع مختلف اديان. 3) پژوهش در ساختارهاي ماهوي و معاني پديدارهاي ديني. به اعتقاد او، معناي سوم به نحو دقيق‌تري از ماهيت پديدارشناسي دين پرده برمي‌دارد. همچنين، بايد بين پديدارشناسي دين به‌مثابه يك روش و پديدارشناسي دين به‌مثابه يك رشتۀ مستقل تمييز نهاد. پديدارشناسي به‌مثابه يك روش مبتني بر دو اصل تعليق و رؤيت ذات است و در علوم ديگر نيز كاربرد دارد. پديدارشناسي به‌مثابه يك علم سه ابزار دارد: 1) تئوريا دلالت‌هاي ديني پديدارهاي مختلف را نشان مي‌دهد. 2) لوگوس منطق دروني باورها و اعمال ديني را آشكار مي‌سازد. 3) انتلخيا توضيح مي‌دهد چگونه اديان به تبع يك مسير مشخص تغيير مي‌كنند. برخلاف تلقي پديدارشناسان دين و از جمله ژوكو بليكر مبناي رويكرد آن‌ها با چالش‌ها و ترديدهايي جدي مواجه است و تثبيت آن‌ها نيازمند بازانديشي انتقادي است.