مقايسه تطبيقى شكل گيرى و تكوين فضاهاى عمومى در شهرهاى حومه اى جنوب تهران(مطالعه موردى: ورامين، قرچك، اسلام شهر)

شناخت شيوه هاى زندگى انسان شهرى يا انسان در شهر، موضوعى است كه در دهه هاى اخير بدان توجه شده و پژوهش هاى انجام گرفته فارغ از خاستگاه فكرى و ايدئولوژيكى خود، به واكاوى و جستجو در اين مفهوم و بازتوليد مفاهيم و انگاره هاى مرتبط با آن پرداخته اند. در اين ميان آن چه بيش وكم بر آن توافق شده، تبلور جلوه هاى مدنى حيات انسان در فضاى عمومى است. و بدين سبب حيات شهرى در گروى وجود و رونق فضاهاى عمومى معنا مى يابد و كيفيت اين فضاها به عنوان معيار كيفيت زندگى شهرى به طور به عنوان معيار تكوين مفهوم « خودانگيخته » عام و در شهرهاى شهر به طور خاص، مد نظر قرار گرفته است. اين نوشتار سعى بر آن دارد تا با شناسايى و مقايسه تطبيقى فضاهاى عمومى در سه شهر ورامين، قرچك، و اسلامشهر، در گام نخست مفاهيم عام فضا يا « فلسفه سياسى اجتماعى » عرصه عمومى را بر مبناى دو رويكرد به گونه اى موجز واكاوى كند و « برنامه ريزى و طراحى شهرى » و در گام بعدى با عطف به ويژگى هاى عيان و مستتر در نمونه هاى پژوهش شده، انگاره فضاى عمومى را در چهارچوب سه گونه اصلى و يك گونه فرعى بررسى و تحليل كند. تحليل كلى يافته هاى پژوهش بر مبناى شباهت ها و تفاوت هاى فضاى عمومى در اين سه شهر در قالب سه معيار كالبدى، عملكردى، و اجتماعى نشان از آن دارند كه در هر سه شهر گونه هاى بسيار شاخص و متفاوتى از فضاهاى شهرى و عرصه هاى عمومى تكوين يافته كه ويژگى هاى آنان در ارتباط با علل و نحوه شكل گيرى سه شهر بسيار معنادار است؛ ورامين شكل دهنده مراجع ذهنى پرقدرت و فضاهاى عمومى باهويت و معنادار، قرچك در آغاز پويشى براى به دست آوردن هويت شهرى و فضاهاى مرتبط با آن، و اسلام شهر به سرعت در حال توليد فضاهاى شهرى و مراجع نمود جلوه هاى حيات مدنى است.