الگوي ارزشيابي فرايند خط‎مشي‎گذاري فرهنگي با رويكرد مطالعه كيفي اسناد فرهنگي جمهوري اسلامي ايران

هدف: ارزشيابي فرايند خط‎مشي‎گذاري فرهنگي در نظام جمهوري اسلامي ايران كه بر مبناي هويت فرهنگي شناخته مي‎شود، به الگوي بومي مبتني بر فرهنگ ديني جامعه ايراني نياز دارد؛ زيراانتقال الگو‎هاي غير بوميِ ارزشيابي خط‎مشي‌هاي فرهنگي، نمي‎تواند در اين عرصه راهگشا باشد. اين پژوهش به‎دنبال آن است كه شاخص‎هاي مطلوبيت را براي ارزشيابي بومي در هر مرحله از فرايند خط‎مشي‎گذاري فرهنگي در نظام جمهوري اسلامي ايران شناسايي و تدوين كند. روش: روش اجراي پژوهش، بررسي كيفي سه سند «نقشه مهندسي فرهنگي كشور»، فصل مرتبط با فرهنگِ سند «چشم‎انداز توسعه 1404» و سند «اسلامي‎شدن دانشگاه‎هاي كشور»، با بهره‎مندي از روش تحليل مضمون، به عنوان فرايندي براي تحليل داده‎هاي متني است. يافته‎ها: شاخص‎هاي مطلوب در فرايند خط‎مشي‎گذاري فرهنگي در قالب پنج دسته عبارت‎اند از: 1. مرحله شناخت و درك مسئله، شامل بصيريت‎‎افزايي، رشد ‎اجتماعي، هويت‎بخشي و تعميق اصول و معارف ديني؛ 2. مرحله تهيه و تدوين راه‎حل‎ها، شامل كارآمدي، نوگرايي، اقتضا‎نگري و عقلاني علمي؛ 3. مرحله مشروعيت‎دهي، شامل اقناع‎پذيري و حمايت قانوني؛ 4. مرحله اجرا، شامل تناسب‎سازي زماني و مكاني، ساختاربندي، بستر‎سازي نرم و سخت و موفقيت در مشروعيت دهي؛ 5. مرحله ارزيابي، شامل نظارت چندسطحي، نظارت مستمر و نظارت هوشمند. نتيجه‎گيري: الگوي ارزشيابي در فرايند خط‎مشي‎گذاري فرهنگي، اين امكان را در اختيار خط‎مشي‎گذاران، مجريان و ذي‎نفعان قرار مي‎دهد كه در گام نخست، از بروز آسيب‎هاي احتمالي در تصميم‌گيري‌ها و اقدام‎هاي فرهنگي پيشگيري كنند و در گام بعدي، در صورت دست‎نيافتن به اهداف فرهنگي، با رجوع به الگوي ارائه‌شده، موانع و مشكلات را شناسايي و آنها را حل كنند.