همانندي‌‌‌‌‌‌‌‌هاي بنيادين مثنوي با اوپانيشادهاي اوليه در وجود‌‌شناسي و معرفت‌‌شناسي

در ميان ابعاد مختلف اديان، مي‌‌‌‌‌‌‌‌توان گفت بُعد عرفان از بيشترين ظرفيت همدلي پيروان اديان برخوردار است و بيشترين همانندي‌‌‌‌‌‌‌‌ها از اين رهگذر حاصل مي‌‌‌‌‌‌‌‌شود؛ ازاين‌‌رو اين نوشتار متكفل بررسي همانندي برخي آموزه‌‌‌‌‌‌‌‌هاي مهم عرفاني در مثنوي به‌‌عنوان نمونۀ برجسته‌‌اي از ادبيات اسلامي و اوپانيشادهاي اوليه به‌‌مثابۀ يكي از كتاب‌‌هاي مهم دين هندويي است. موضوعات مهم اين پژوهش عبارت‌‌اند از: وحدت وجود، اتحاد برهمن و آتمن و فنا‌‌ءفي‌‌الله، و رستگاري مبتني‌‌بر معرفت. اين مقاله درصدد آن است كه اولاً همدلي اين دو اثر را از رهگذر همانندي آموزه‌‌‌‌‌‌‌‌هاي عرفاني نشان دهد. ثانياً به مدد مثنوي، توجه جمهور مطالعه‌‌‌‌‌‌‌‌گران را به آثار مهم عرفاني هندويي معطوف كند. درنتيجه مي‌‌‌‌‌‌‌‌توان گفت، علاوه‌‌بر همانندي‌‌‌‌‌‌‌‌هايي كه حاصل فطرت معنويت‌‌گراي بشر است و در آثار مورد بحث در اين نوشتار به نيكوي دريافته مي‌‌‌‌‌‌‌‌شود، همانندي‌‌‌‌‌‌‌‌هاي مثنوي با اوپانيشادهاي اوليه قابل‌‌تأمل است. اين پژوهش با رويكرد متن‌‌محورانه و روش تحليلي-مقايسه‌‌‌‌‌‌‌‌اي و بر مبناي منابع كتابخانه‌‌اي انجام پذيرفته‌‌است.