شناسايي شيوه‌هاي ارزشيابي و بهبود عملكرد داوران مجلات علمي- پژوهشي حوزه سلامت

مقدمه: با توجه به اهميت نقش داوري در كيفيت مقالات ارسال شده براي مجلات، پژوهش حاضر با هدف شناسايي شيوه‌هاي ارزشيابي و بهبود عملكرد داوران مجلات علمي- پژوهشي حوزه سلامت انجام شد.روش بررسي: اين مطالعه از نوع كاربردي بود كه به روش تحليل محتواي كيفي انجام گرديد. سردبيران، مديران داخلي و اعضاي شوراي نويسندگان مجلات با حداقل ۲ سال سابقه كار پيوسته در حوزه مجلات سلامت و حداقل تجربه داوري بيش از 10 مقاله، به صورت هدفمند انتخاب شدند و در مصاحبه نيمه ساختار يافته شركت نمودند. استخراج داده‌ها با روش تحليل محتوا صورت گرفت. به منظور تعيين روايي و پايايي، از ارزيابي Lincoln و Guba بر اساس چهار معيار اعتبارپذيري، انتقال‌پذيري، اطمينان‌پذيري و تأييدپذيري استفاده گرديد.يافته‌ها: ديدگاه صاحب‌نظران درباره روش‌هاي ارزشيابي عملكرد داوران در سه دسته ارزيابي عملي (خودارزيابي عملكردي و دگرارزيابي عملكردي)، ارزيابي رفتاري (وقت‌شناسي و ارزيابي مبتني بر تعهد و اخلاق) و ارزيابي فني- تخصصي (ارزيابي فرايندي فن و دقت، ارزيابي سوابق و تجارب و ارزيابي مبتني بر شواهد) مفهوم يافت. از تحليل نظرات كارشناسان درباره روش‌هاي انگيزشي براي بهبود همكاري داوران، دو دسته تشويق (مادي، غير مادي فردي و غير مادي جمعي) و تعامل (اطلاع‌رساني فرايندي، برقراري ارتباط فردي و طرح درخواست به ‌طور منطقي) حاصل گرديد. تحليل نظرات درباره روش‌هاي ارتقاي توانمندي علمي داوران نيز دو دسته اطلاع‌رساني (ارايه شفاف و روزامد قوانين و دستورالعمل‌ها، ارايه بازخورد علمي و آموزش) و تقويت رفتار پاسخگو (توجه به داورهاي كارامد و تقويت الگوي فكري- رفتاري داور) را نشان داد. نتيجه‌گيري: آگاهي از شيوه‌هاي ارزشيابي، تقويتي و انگيزشي عملكرد داوران، كيفي‌تر شدن داوري‌ها را بهبود مي‌بخشد. نتايج به دست آمده به دست‌اندركاران مجلات علمي- پژوهشي حوزه سلامت در جهت افزايش كيفيت داوري مقالات كمك مي‌كند.