زبان عرفاني و اشارات؛ بر مبناي حديث «لولاك لما خلقت الافلاك»

عارفان در بيان ديدگاه‌هاي كشفي و ذوقي خود، از مضامين آيات قرآن و احاديث قدسي و نبوي به‌طور چشمگيري بهره‌مند شده‌اند. آنان ازاين‌طريق هم به مباني نظري خود قداست بخشيده‌اند و هم براي اثبات ادعايشان، به آيات و احاديث، استشهاد مي‌جسته‌اند. اهل سير و سلوك، به قشر و پوسته‌ي احاديث بسنده ننموده، بلكه درپي كشف لايه‌هاي پنهاني و تأويل و توجيه باطني آن‌ها نيز بوده‌اند. يكي از اين احاديث كه مطمح نظر اهل معرفت است، حديث قدسي: «لولاك لما خلقت الافلاك» است. اين كلام ربّاني، دست‌مايه‌ي سالكان و مجذوبان واقع شده و هركدام بنابر مذاق و مشرب عرفاني خود، بدان نگريسته‌اند. عصاره‌ي سخن اهل عرفان، بر اين نكته اشاره دارد كه هدف غايي آفرينش، شخص شخيص حضرت محمد(ص) و خاندان مطهرش، كه آينه‌ي تمام‌نماي اسماء و صفات الهي‌اند، بوده است. در اين جستار، حديث قدسي ازنظر سند و اختلاف در واژگان، ارتباط حديث «كنز مخفي» و حكمت آفرينش، چرايي رابطه‌ي خلقت پيامبر(ص) و عوالم هستي و جايگاه پيامبر(ص) در كَونين(دو عالم) مورد بررسي و واكاوي قرار گرفته است.