برنامه‌ريزي سناريو اثر تغييرات عوامل مؤثر بر ارزش بازار بورس اوراق بهادار تهران با استفاده از رويكرد پويايي‌شناسي سيستم

هدف پژوهش حاضر، سناريوسازي در حيطه عوامل مؤثر بر ارزش بازار سرمايه، با رويكرد توسعهِ نسبيِ بورس اوراق بهادار در مقامِ مقايسه با نظام بانكي در اقتصاد كشور است. در راستاي ايجاد يك مدل توسعه‌يافته و پويا به­منظور شبيه‌سازيِ اثرِ تغييرات متغيرهاي نرخ رشد اقتصادي و نرخ بهره بر متغير ارزش بازار سرمايه (سناريوهاي مقداري) و همچنين بررسي اثر تغييرات مطلوبِ متغيرهايي همچون كارايي و شفافيت بازار سرمايه، فرهنگ و دانش سرمايه‌گذاري و مداخلات بازار سرمايه بر ارزش بازار سرمايه (سناريوهاي ساختاري) از روش پويايي‌شناسي سيستم استفاده شده است. الگوي پژوهش با نرم‌افزار Vensim DSS شبيه‌سازي و اعتبار آن با استفاده از آزمون‌هاي آماري و سيستمي سنجيده شده است. نتايج سناريوهاي مقداري حاكي از آن است كه در بلندمدت، افزايش نرخ رشد توليد ناخالص داخلي به صورت مستقيم و افزايش نرخ بهره به صورت معكوس بر ارزش بازار سرمايه تأثير مي‌گذارد. نتايج نشان مي‌دهد كه تغييرات %3+ و %3 در نرخ رشد اقتصادي سالانه موجب تغيير در ارزش بازار سرمايه به ترتيب به ميزان %6/13+ و %2/12 در افق 1404 مي‌شود؛ همچنين افزايش و كاهش %10 در نرخ بهره به­ترتيب موجب كاهش %27 و افزايش %44 در مقدار ارزش بازار سرمايه مي‌شود. نتايج سناريوي ساختاري نيز نشان مي‌دهد كه تغييرات مطلوبِ متغيرهاي درون‌زاي بازار سرمايه به ميزان سالانه %10، باعث افزايش ارزش بازار سرمايه به ميزان %80 نسبت به شبيه‌سازي پايه مي‌شود. نتايج تحليل حساسيت مؤيد آن است كه ارزش بازار سرمايه نسبت به تغييرات متغيرهاي ساختاري، در مقايسه با تغييرات متغيرهاي كلان اقتصادي، حساسيتِ به‌مراتب بيشتري از خود نشان مي‌دهد.