مفهوم رند و رندگونگي از منظر غزليّات حافظ در سه نمايشنامه ي عروسكيِ بهرام بيضايي

رند در زبان پارسي از ديرباز مورد استفاده قرار گرفته و حامل معانيِ مثبت و منفيِ بي­شماري در آثار كهن است. حافظ برخلاف اكثر پيشينيانِ خود، نگرشي سطحي و منفي به رندان ندارد و بالعكس آن­ها را رياستيز، عصياني و حقيقت­جو معرفي مي­كند كه در راهي دشوار و عوام­گريز، مولّد انقلاب­هاي فردي و اجتماعيِ مختلفي بوده ­اند به طوري كه حافظ­ پژوهانِ بسياري اين مفهوم را مهم­ترين دستاورد فكريِ حافظ ميدانند. از برآيند اين خصايص نيز مي­توان به كُنش­گريِ رندان به مثابه­ يك شخصيّت نمايشي اشاره كرد. بهرام بيضايي(نمايشنامه­ نويسي كه توجّه بي شائبه ­او به آثار كهن غير قابل انكار است) گزينه­ مناسبي براي پي­گيريِ اين مفهوم است چه بسا كه روحيه­ قهرماني و انقلابيِ موجود در آثار او در پيوند با اسطوره و كهن­ الگوها بر جنبه­ ها و خصلت­هاي راز آميز، عصياني و شوريدگيِ شخصيّت­هايش صحّه مي­گذارد. نگارندگان براي اثبات هويّت وجوديِ شخصيّت رند(كه به واسطه­ ويژگي­هايش نمايشي است) برآن هستند تا با نگاهي نو، دستاورد شعريِ حافظ را مورد پژوهش قرار داده و با توجّه به اهميّت شخصيّت­ پردازي در ادبيّات نمايشي در راستاي ادبيّات تطبيقي به بسط شخصيّت رند در شعر و نمايش بپردازند. بنابراين ضمن برشمردن ويژگي‌هاي رندي و رندگونگي در غزليّات حافظ و پي بردن به اصل اين مفهوم، انواع تقسيم بنديِ يك شخصيّت دراماتيك را بررسي كرده و پس از آن به تطبيق خصايص رند حافظ با ويژگي‌هاي يك شخصيّت نمايشي پرداخته مي‌شود و از حاصل اين رهيافت سه نمايشنامه­ عروسكيِ بيضايي مورد تحليل و بررسي قرار خواهد گرفت.