نسبت‌هاي ممكن بين دو شيء در خارج و قضاياي شرطي حاكي از آن‌ها

تحليل قضاياي شرطيه از جمله مهم‌ترين مباحث منطقي است. به نظر مي‌رسد كه تحليل زبان‌شناسانه قضايا بدون توجه به واقعياتي كه قضايا از آن‌ها حكايت مي‌كنند، تحليل تمامي نيست. با تكيه بر شناخت واقعيات جهان هستي و دسته‌بندي آن‌ها، راه براي درك قضاياي حاكي از آن‌ها هموار مي‌شود. خواجه نصيرالدين طوسي در اساس الاقتباس با ترسيم نموداري، انحاء اتصال را احصاء نموده و نشان داده است كه هر يك از محصورات چهارگانه قضاياي شرطي اعم از لزومي، اتفاقي و استصحابي، براي بيان چه نوع اتصالي به كار مي‌رود و نيز از اين نمودار، موارد كاربرد شرطي متصله سالبه دانسته مي‌شود. به نظر مي‌رسد تصوير ارائه‌شده از اين نمودار در نسخ موجود، داراي برخي اشكالات است كه در اين مقاله ضمن توضيح انواع اتصال بين دو امر و چگونگي حكايت از آن‌ها به وسيله قضاياي شرطي، تصوير درستي از نمودار ارائه شده است.