بررسي ديدگاه پل هرست در باب تربيت ديني بر مبناي تئوري تربيت فضيلت‌محور افلاطون

هرست متفكر تحليلي معاصر، امكان تربيت ديني را به دليل الزام‌آور بودن و در نتيجه سلب امكان زيست انتقادي و خلاقانه از متربي، بي‌معنا و متناقض و مانعي براي رشد او مي‌داند. به زعم هرست، غايت تربيت، آزاد ساختن ذهن متربي از هر آن چيزي است كه ذهن را از كاركرد خاص آن -عقلانيت- به دور مي‌دارد، يعني رهايي انديشه و فعل آدمي از خطا و اشتباه بدون هيچ‌گونه الزام بيروني. اين همان تربيت آزاد در زبان هرست و تربيت فضيلت‌محور در يونان باستان است كه پيشينه‌ي آن به افلاطون بازمي‌گردد. از آنجا كه تربيت فضيلت‌محور نوعي از عقلانيت را مي‌طلبد، بين افلاطون و هرست تفاوتي نيست؛ اما افلاطون هرگز تربيت فضيلت‌محور را هم عرض تربيت ديني قرار نداده است، بلكه همواره تربيت فضيلت‌محور را فروتر از تربيت ديني شناسانده است، هم‌عرضي آن‌ها به حسب اعتبار آن دو است والا تقابل ميان آن‌ها، تقابل طولي است؛ زيرا مطابق مابعدالطبيعه‌ي افلاطوني تربيت فضيلت‌محور منهاي دين، توقف سير تكاملي متربي را به همراه خواهد داشت. از منظر افلاطون، زماني كه تعارض اصول تربيتي با يكديگر روي مي‌دهد، نوعي اصول تربيتي غيرتجربي و غيراستدلالي منبعث از معرفت شهودي ضروري است؛ اصولي كه در نظريه‌ي تربيتي هرست نفي شده است.