فلسفه‌ي سهروردي در كشاكش تفسيرهاي اصالت ماهوي و اصالت وجودي

هدف اصلي پژوهش پيش رو، بررسي تفسيرهاي اصالت ماهوي و اصالت وجودي از فلسفه‌ي سهروردي است. تفسير تماماً اصالت ماهوي و اصالت وجودي، با تمام سخنان سهروردي درباره‌ي وجود و ماهيت و نسبت ميان اين دو كه در آثار مختلف او مطرح شده است، انطباق كاملي ندارد، ولي تفسير آراي او بر مبناي اصالت هويت، نسبت به تفسيرهاي ديگر، ديدگاه پذيرفتني‌تر و منسجم‌تري از نظام فلسفي سهروردي را نشان مي‌دهد. در اين مقاله به اثبات مي‌رسد كه ديدگاه اصالت هويت، در مقايسه‌ با ديدگاه‌هاي اصالت وجود و اصالت ماهيت، با انديشه‌ي سهروردي هم‌خواني و مطابقت بيشتري دارد. اين داوري هم با دقت در كاربردهاي مختلف و فراوان مفهوم وجود و ماهيت در فلسفه‌ي او و هم باتوجه‌به پيشينه‌ي تاريخي مقدمات اين بحث در نزد فيلسوفان مسلمان، ديدگاه صائب‌تري به نظر مي‌رسد. سهروردي در جاهاي حساس و مهم، مانند بحث از مجعول حقيقي، براي نشان‌دادن ديدگاه خاص خود، هويات اشيا [وجودات خاصه] را اموري واقعي و اصيل معرفي مي‌كند كه با اصالت وجود و اصالت ماهيت به معناي متأخر آن در حكمت متعاليه صدرايي، فرق دارد.