ارتقاي كيفيت محله هاي مسكوني با رويكرد طب سوزني شهري(مطالعه موردي: محله‌ي تجريش)

Improving the Quality of Residential Neighborhoods with Urban Acupuncture Approach (Case Study: Tajrish Neighborhood)

توسعه‌ شهرها، افزايش جمعيت افراد و شدت گرفتن شهرنشيني موجب پديد آمدن مسائل متعددي در زمينه‌ها‌ي مختلف مانند فرسودگي و افول كالبدي در بيشتر شهرهاي جهان شده است. اين موضوع علاوه بر ايجاد اثرات كالبدي، پيامدهاي اقتصادي و اجتماعي فراواني را به محلات شهري تحميل نموده است. بنابراين بررسي، سنجش و شناخت اين پيامدها و اتخاذ راه­ حل براي برون­رفت از شرايط موجود و ارتقاي آن ضروري مي ­نمايد. هدف از اين پژوهش، تبيين رويكرد طب سوزني شهري در راستاي تدوين چارچوب ارزيابي و ارائه‌ راهكارهاي محلي به منظور ساماندهي مسائل و معضلات موجود در مقياس محلات شهري است. پژوهش حاضر در هدف، بنيادي كاربردي، از نظر ماهيتِ پژوهشي، توصيفي تحليلي و به لحاظ روش، از ساختار توصيفي پيمايشي بهره مي‌گيرد. محله‌ تجريش در شهر تهران به عنوان محدوده‌ مطالعه اين پژوهش انتخاب شده است. اين محله يكي از هسته­ هاي تاريخي شهر تهران بوده و نقش فرامحلي به واسطه‌ وجود پتانسيل‌هاي متعدد به خود گرفته است. اما امروزه با مشكلاتي مانند فرسودگي و افول كالبدي، مشكلات زيست محيطي، اقتصادي و اجتماعي درگير است. در تحقيق پيشِ رو براي سنجش راهكارهاي طب سوزني شهري در محدوده مطالعه، ابتدا پس از مرور پايگاه نظري، ابزارها و راهكارهاي طب سوزني شهري، به تبيين نظام­هاي تأثيرگذار در ابعاد كالبدي محيطي، اجتماعي و اقتصادي براي مشخص نمودن پهنه­ هاي مداخله در محله تجريش پرداخته شده است. در ادامه با استفاده از روش تحليل شبكه، به تحليل نتايج حاصل از عواملي مانند ذي­نفعان مؤثر در محدوده، نتايج احتمالي طب سوزني شهري و نيز محرك­هاي مؤثر در محدوده اقدام شده است. سپس در راستاي اعمال محرك‌هاي طب سوزني شهري بر پهنه‌هاي مداخله، با استفاده از روش تحليل سلسله مراتبي (AHP) و نرم ­افزار (Expert Choice)، اولويت­ بندي محرك­ها صورت گرفته و پس از آن با بهره­ گيري از تكنيك سوات (SWOT) به تحليل پهنه­ هاي مداخله پرداخته شده است. نتايج پژوهش حاضر نشان مي­ دهد، مكان­هايي مانند بازار تجريش، رود دره مقصود بيك، بوستان آرزو و موزه موسيقي، حساس­ترين نقاط محله را براي اعمال محرك­هاي مداخله تشكيل مي‌دهند.