تأملي در روش ديني علامه مجلسي(با نگاهي انتقادي به مقالۀ جايگاه عقل در روششناسي كلامي علامه مجلسي)

بدون عنوان

از ديرباز پيرامون خدمات علمي و جايگاه والاي علامه محمد باقر مجلسي; در حوزه حديث و كلام شيعي، تحقيقات عميق و گسترده‌اي صورت گرفته است؛ ليكن روش‌شناسي ديني او از جهت اتكاء بر ظواهر اخبار و نفي رويكرد عقلي و تأويلي در فهم آموزه‌ها و مقاصد شريعت، درخور تأمل و بازنگري است. ازاين‌رو، نوشتار حاضر مي‌كوشد به سبك مسئله‌محور و با روش توصيفي، تحليلي، با نگاهي انتقادي به مقالۀ «جايگاه عقل در روش‌شناسي كلامي علامه مجلسي»، به تحليل و ارزيابي روش عقلي علامه در فهم مسائل كلامي بپردازد. علامه در عين تأكيد بر نقش ابزاري عقل، آن را به عنوان يكي از منابع موثق در استنباط معارف دين و مقاصد شريعت نمي‌پذيرد، به همين جهت در تأملات و تحليل‌هاي خود نشان داده‌ايم كه نه تنها رجوع ضابطه‌مند به عقل و اخذ تأويل به مثابه روش در انديشه كلامي مجلسي جايگاه شايسته‌اي ندارد، بلكه اساساً به دليل بي‌اعتمادي وي به عقل و فرآورده‌هاي عقلي و همچنين اتكاء به حجيت اخبار و تقدّم‌انگاري نقل، نمي‌توان در چشم انداز علامه مجلسي، عقل و اجماع عقلا را در كنار كتاب و سنت از منابع دين به شمار آورد. بنابراين بر اساس يافته اين پژوهش، نبايد مجلسي را متكلمي عقل‌گرا و معتقد به حجيت عقل دانست.

no ab