بررسي و نقد نظريات مفسران در بيان وجه ارتباط شرط و جزايِ آيه سوم سوره نساء

پر بحث و نقاش‌ترين شرط و جزا در قرآن كريم و واقع در آيه سوم سوره نساء است. "وَ إِنْ خِفْتُمْ أَلاَّ تُقْسِطُوا فِي الْيَتامى فَانْكِحُوا ما طابَ لَكُمْ مِنَ النِّساءِ مَثْنى وَ ثُلاثَ وَ رُباعَ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلاَّ تَعْدِلُوا فَواحِدَةً أَوْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ ذلِكَ أَدْنى أَلاَّ تَعُولُوا". و اگر بيم داريد كه درباره يتيمان دادگري نكنيد، هر چه از زنان كه پسنديد، دودو، سه‌سه، چهارچهار، به همسرى گيريد. پس اگر بيم داريد كه دادگري نكنيد، پس يك [زن گيريد] يا به آنچه [از كنيزان] مالك شدهايد. اين [روش] نزديك‌تر است بدان كه ستم نكنيد. مفسرّان در بيان وجه ارتباط جمله "وَ إِنْ خِفْتُمْ أَلاَّ تُقْسِطُوا فِي الْيَتامى" و جمله "فَانْكِحُوا ما طابَ لَكُمْ مِنَ النِّساءِ" شش وجه بيان كرده‌اند. اين وجوه به اختصار از اين قرارند: 1. ازدواج با ديگر زنان موجب دادگري با دختران يتيم است. 2. ازدواج با دختران يتيم موجب دادگري با آنان است. 3. دادگري ميان يتيمان در گرو محدوديت ازدواج است. 4. دادگري ميان زنان همچون دادگري ميان يتيمان لازم است. 5. پاكدامني همانند دادگري در يتيمان لازم است. 6. دادگري ميان يتيمان در گروي ازدواج با مادر آنان است. برخي از مفسران نيز هر چند لزوم ارتباط بين شرط و جزا را پذيرفته‌اند، ليكن ميانه دو جمله فوق در اين آيه ملازمه و پيوستگي نمي‌دانند. اين مفسران چهار گونه سخن گفته‌اند. اين چهار سخن و آن شش وجه مورد بررسي و نقد قرار گرفته‌اند و به نظر مي‌رسد وجه ششم برترين و بهترين وجه در بيان ارتباط شرط و جزا باشد.

Condition and clause in The third verse of Sura Nesa Many discussions are taking place about condition and clause Which is available in the third verse of Sura Nesa. Sentence: "if you fear that orphans do not justice" and sentence: "the women who like marry", What communication with each other? There are six theories about it. These theories are as follows: 1.Marry other women in justice with orphan girl. 2.Marrying orphan girls cause justice to them. 3.Marriage is limited to justice orphans. 4.Do justice among women as orphans. 5.Virtue like justice orphans in necessary. 6.For justice orphans, marry their mother. an‎d some commentators have also believes that if communication between the two is not. After investigation, it is obvious the sixth theory is better and superior. an‎d the relationship between the two sentences in the third verse of Sura Nesa: "If you fear that orphans do not justice" and "So marry women who liked it" is that for justice orphans, marry their mother.