رفتار اخلاق‌گريزانه در تعصب جاهلي و راهكارهاي تربيتي قرآن‌كريم در مقابله با آن

مبناي تربيتي قرآن‌كريم بر اصلاح مناسبات رفتاري و اخلاقي مردمان عصر نزول بوده است. «عصبيت» و «تعصب‌گرايي» از بارزترين خصوصيات رفتاري عرب پيش از اسلام بوده است كه با شكل‌هاي مختلف در لابلاي آيات قرآن‌كريم منعكس شده است. طرح موضوعاتي مانند جهالت، خشونت، مرده‌پرستي، قبيله‌گرايي، تكاثر و تفاخر به اموال و اولاد نشان مي‌دهد كه قرآن با حساسيت، تمامي ابعاد بحث را به چالش كشيده و با روش‌هاي مختلف به دنبال رفع آنهاست. نكوهش مخاطبين خطاكار، نقل آسيب‌هاي رفتاري در اقوام و اديان گذشته و همچنين تبيين و تشريح موضع‌گيري مسلمانان در قبال ديگر اديان، منطق علمي قرآن در تربيت مردمان عصر نزول را تشكيل مي‌دهد. قرآن‌كريم در مباني تربيتي خود با ارائه راهكارهايي انديشمندانه به انسان كمك مي‌كند تا از رذائل عبور كرده، به فضائل منتسب گردد. پذيرش مطلق حاكميت ربّاني، نفي حاكميت قوم‌گرايي، تبعيت از رسول خدا، تكيه بر فضائل فردي، نفي دنياپرستي و تفاخر جاهلي، ردّ خودخواهي و كبرگرايي، تأكيد بر حلم و بردباري از مؤلفه‌هاي تربيتي قرآن‌كريم در خصوص موضوع نهي از تعصبت جاهلي است.