پاسخ برخي از ژنوتيب‌هاي انتخابي انار (Punica granatum) به شوري آب آبياري

Response of some Selected Pomegranate (Punica Granatum) Genotypes to the Salinity of Irrigation Water

به ‌منظور ارزيابي اثر تنش شوري بر برخي از ويژگي‌هاي رشدي ژنوتيپ‌هاي انتخاب شده انار از مناطقي با آب و خاك شور، آزمايشي به صورت فاكتوريل بر پايه طرح كاملأ تصادفي با دو عامل ژنوتيپ در 4 سطح (’وحشي بابلسر‘، ’نرك لاسجرد سمنان‘، ’چاه افضل‘ و ’وشيك ترش سروان‘) و شوري آب آبياري در پنج سطح (1، 3، 5، 7 و 9 دسي‌زيمنس‌برمتر)، انجام شد. نتايج نشان داد كه نوع ژنوتيپ و سطح شوري بر تغييرات صفات مورفولوژيك، فيزيولوژيك و غلظت عناصر غذايي موثر است. در تمامي ژنوتيپ‌هاي مطالعه شده با افزايش سطح شوري، شاخص‌هاي رشد شامل ارتفاع شاخه، قطر شاخه، تعداد برگ كل، درصد برگ‌هاي سبز، وزن تر و خشك اندام هوايي، محتوي رطوبت نسبي، شاخص كلروفيل، كلروفيل a، b و كل، كاهش و درصد برگ‌هاي نكروزه، درصد برگ‌هاي ريزش يافته، نسبت وزن تر ريشه به وزن تر اندام هوايي، درصد نشت يوني، درصد سديم، درصد كلر، نسبت سديم به پتاسيم برگ‌ها، افزايش يافتند ولي ميزان كاهش و افزايش در صفات اندازه‌گيري شده در بين ژنوتيپ‌هاي مطالعه شده با يكديگر اختلاف معني‌داري داشتند. در اين تحقيق در مجموع، ژنوتيپ‌هاي ’چاه افضل‘ و ’وشيك ترش سراوان‘ به‌ترتيب به عنوان متحمل‌ترين و حساس‌ترين ژنوتيپ‌ها به شوري انتخاب شدند. ژنوتيپ چاه افضل توانست از طريق حفظ خصوصيات رشدي خود و افزايش جذب پتاسيم در مقابل سديم، به خوبي شوري تا 7 دسي‌زيمنس‌برمتر را تحمل نمايد.

The present study features a factorial experiment for evaluation of salinity stress effect on some growth characteristics of selected pomegranate (Punica granatum) genotypes from regions with saline water and soil. The experiment, itself, is based on completely randomized design (CRD), with two factors: four genotype levels (namely, ‘Vahshi Babolsar’, ‘Narak Lasjerd Semnan’, ‘Chah Afzal’, and ‘Voshik Torsh Saravan’) and five levels of irrigation water salinity (1, 3, 5, 7, and 9 dS/m) with 4 replications in National Salinity Research Center in 2018-2019. Results show that the type of genotype and salinity levels affect the morphological and physiological characteristics and concentration of leaves element nutrient. In all studied genotypes, increasing salinity concentration has reduced all characteristics under the study, including branch height, branch diameter, number of total leaves, green leaves percentage, aerial organs fresh and dry weight, relative humidity percentage, SPAD, and contents of a, b, and total chlorophylls. However, this practice has increased necrotic leaves percentage, downfall leaves percentage, root fresh weight to aerial organs fresh weight ratio, relative ionic percentage, Na+ and Clpercentage, and Na+ to K+ ratio. In case of ‘Chah Afzal’ and ‘Voshik Torsh Saravan’ genotypes, the salinity level of 7 dS/m has witnessed an increase in necrotic leaves (by 3.11% and 23.98%), downfall leaves (by 1.05% and 5.70%), relative ionic (by 5.87% and 22.10%), Na+ (by 0.31% and 1.29%), Cl- (by 0.13% and 1.10%), K+ (by 0.64% and -0.07%), and Na+ to K+ ratio (by 0.09% and 2.28%), respectively. Also, there has been a decrease of green leaves (by 4.16% and 29.78%), number of total leaves (by 2.62% and 22.50%), relative humidity (by 7.50% and 21.70%), and total chlorophylls (by 8.9% and 29.78%) in case of ‘Chah Afzal’ and ‘Voshik Torsh Saravan’ genotypes, respectively. Overall, ‘Chah Afzal’ and ‘Voshik Torsh Saravan’ genotypes have been recognized as the most tolerant and sensitive genotypes to salinity stress, respectively, with the former (the ‘Chah Afzal’ genotype), capable of tolerating salinity up to 7 dS/m through maintaining its growth characteristics and increasing potassium uptake against sodium.