شأن نزول‌هاي سوره قدر در بوته نقد و بررسي

مفسران قرآن از ديرباز به اهميت روايات شأن نزول در فهم صحيح قرآن و نيز آسيب‌هاي وارد بر آن­ها، پي برده‌ و افزون بر بهره از اين ميراث علمي در تفسير، به نقد و بررسي آن‌ها ـ هر چند بسيار اندك ـ پرداخته‌اند؛ به‌ويژه آن زمان كه چندين شأن نزول مختلف براي يك آيه يا سوره ذكر مي‌شود كه منجر به اضطراب شديدي در فهم صحيح آيه يا سوره مي‌گردد. سوره قدر، نمونه‌اي از اين دست به شمار مي‌رود كه براي آن شأن نزول‌هاي متعدد با وضعيت‌هاي سندي و متني متفاوت ذكر شده كه به دور از نقد و بررسي مانده است. در اين مقاله با روش تحليلي توصيفي، تلاش مي‌شود تا ضمن نقد و بررسي شأن نزول‌هاي سوره قدر، به اين پرسش‌ها پاسخ دهد كه اين شأن نزول‌ها از حيث متن و سند تا چه اندازه معتبرند؟ تعارض‌هاي موجود ميان اين شأن نزول‌ها چيست و كدام‌يك از آن‌ها مي‌تواند شأن نزول صحيح سوره قدر باشد؟ نتيجه اين تحقيق، روشن مي‌سازد كه روايت‌هاي شأن نزول سوره قدر، هر يك داراي اسنادي ضعيف و مضامين سخت قابل مناقشه و نسبت به يكديگر از تعارض‌هاي غيرقابل‌جمعي برخوردارند.