عنوان مقاله :
تبيين ژئوپليتيك عملكرد وزارت خارجه در مناسبات قدرت ايران با دول خارجي(1200-1226 ه-ش)
عنوان به زبان ديگر :
Geopolitical Explanation of the State Department's Performance in Iran's Power Relations with Foreign Governments (1821-1847 M)
پديد آورندگان :
جيران، امين دانشگاه خوارزمي، تهران , پورآرين، فواد دانشگاه خوارزمي - گروه تاريخ، تهران
كليدواژه :
وزارت خارجه , ژئوپليتيك , قاجار , فتحعليشاه , محمدشاه , دول خارجي
چكيده فارسي :
دولت قاجار در ايران برآمده از شرايط ژئوپليتيكي توسعه طلبي دولتهاي اروپايي از جمله روسيه، انگليس و فرانسه در منطقه خاورميانه بود. از طرفي موقعيت ژئوپليتيك ايران در مسائل و منافع منطقه اي قدرتهاي بزرگ، موجب اهميت و توجه دوچندان به دربار ايران شد و اين توجه و اهميت ژئوپليتيكي، زمينۀ روابط خارجي ايران با ابرقدرتهاي وقت را به دنبال داشت. بر اين پايه دولت ايران جهت ارتباط با دول قدرتمند وزارتخانهاي تشكيل داد كه مسئوليت رسيدگي به امور خارجي را بر عهده بگيرد. بدين ترتيب، واكاوي عملكرد وزارت خارجه در مناسبات سياسي ايران با دول خارجه بين سالهاي (1200-1226 .ش) كه نشانگر شرايط و جايگاه ژئوپليتيك ايران در آن دوران در منطقه و محيط بين الملل است، ميتواند براي تاريخ نگاران و ژئوپليتيسين ها راهگشا باشد. در اين راستا، اين پژوهش به شيوه توصيفي- تحليلي تبيين و دادهها و اطلاعات آن مبتني بر اسناد، نسخ خطي و منابع كتابخانه اي گردآوري شده است. نتايج پژوهش گوياي آن است كه وزير خارجه در اين برهۀ تاريخي به عنوان تجلي وزارت خارجه ضمن واقف نبودن به موقعيت ژئوپليتيك ايران در منطقه و نظم بين الملل، در امور سطحي وظايف خود وارد شده است و به واسطه نفوذ ديگر اركان قدرت در تصميم گيريهاي كلان خارجي عملاً نقش آن تشريفاتي با اختيارات اندك تقليل مي يابد. اما هر چند وزارت خارجه نتوانست مستقل از ديگر اركان قدرت تصميم بگيرد ولي سفرايي در اين دوره بودند كه به واسطه درك موقعيت ژئوپليتيك ايران و شرايط جهاني كه مي توانستند ضعف ديپلماسي دستگاه قاجاري را مخفي و خلاءهاي دستگاه سياست خارجي ايران را پركنند.
چكيده لاتين :
The Qajar government in Iran was based on the geopolitical conditions of the expansionism of the European states, including Russia, Britain and France in the Middle East. On the other hand, the geopolitical position of Iran in the issues and interests of the regional powers of the great powers, brought about the importance and attention to the court of Iran, and this geopolitical attention and importance was the basis of Iran's foreign relations with superpowers of time. On this basis, the Iranian government established a network of ministries to handle foreign affairs. Thus, the analysis of the Ministry of Foreign Affairs' performance in Iran's political relations with foreign governments between the years (1200-1226), which reflects the geopolitical conditions of Iran during that period in the region and the international environment, can for the date Institutes and geopolitics can be solved. In this regard, this research is explained in a descriptive-analytical manner and its data and information are based on documents, manuscripts and library resources. The results of the research indicate that the foreign minister, as a manifestation of the State Department, in this historical period, while acknowledging the fact that Iran's geopolitical position in the region and international order has entered into its superficial duties, is due to the influence of other elements of power In the large-scale foreign decision-making, the role of the ceremonial role with its limited powers is diminished. But although the State Department was not able to decide independently of the other pillars of power, it was the ambassadors of this period who, by understanding the geopolitical position of Iran and the global conditions that could conceal the weak diplomacy of the Qajar apparatus and fill the vacuum of Iran's foreign policy apparatus.
عنوان نشريه :
تحقيقات كاربردي علوم جغرافيايي