تحليل سبك‌شناسي رمان «سمفوني مردگان»

سبك زماني معنا پيدا مي­كند كه تكرار و تداوم عناصر صوري و محتوايي در پيكره متن نمايان شوند و مؤلفه­ هاي سبك ­ساز بسامد بالايي داشته باشند. ذهن نظام­مند معروفي در رمان سمفوني مردگان برداشتي نو از داستان كهن هابيل و قابل است كه به سبكي سوررئاليستي، تحليلي سمفوني ­وار از نقش اجتماعي، سياسي و تاريخي روشنفكران ايراني و رابطه زن و اجتماع و چگونگي سير قهقرائي آنها را ارائه مي­دهد. هدف اين مقاله بررسي سبك اين رمان مشهور و مقبول است. سؤالات اصلي اين پژوهش اينها هستند: عناصر و امكانات زباني سازندۀ بافت و سبك رمان سمفوني مردگان كدامند؟ پاسخ به اين سؤالات در سه محور اصلي 1- عناصر زباني و بلاغي، 2- روايت و زاويه ديد، 3- ايدئولوژي و محتوا بررسي شده­است. در محور عناصر زباني نوع گزينش واژه­ و نحو جملات دو ويژگي سبكي رمان سمفوني مردگان محسوب مي­شود. بسامد بالاي نماد و كنايه و توصيفات سوررئاليستي از بارزترين ويژگي­ هاي بلاغي اين رمان است. جريان سيال ذهن تكنيك روايي برجسته اين رمان مي­باشد و بسامد بالاي تغيير زاويه ديد از نكات قابل توجّه است. در زمينه محتوا و ايدئولوژي نهفته در رمان، مرگ و تباهي هستۀ مركزي رمان را شكل مي­دهد كه به دور آن لايه­ هاي معنايي ديگر از قبيل: حسادت، حرص، ظلم، تعصّب، استبداد و... تنيده شده­ است.