بررسي مؤلفه‌هاي معماري در مساجد معاصر ايران: رويكردها و روش‌ها

از اوايل دوره قاجار در پي تحولات سياسي، اقتصادي و مذهبي، همچنين توجه به مدرنيسم پس از گسترش آن در غرب، به تدريج خصوصيات معماري ايراني به تقليد از غرب تغيير كرد و رويكردهاي مختلفي در معماري معاصر ايران ايجاد شد. بناي مساجد به عنوان يك عنصر شاخص در كالبد شهري در انعكاس رويكردها و روش­هاي معماري نقش اساسي را ايفا مي­كند و همواره مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر با بيان؛ توصيفي- تحليلي، ضمن تببين مواردي چون؛ ويژگي­ها و مؤلفه­هاي معماري مسجد (معنا و مفهوم، خوانايي، نوآوري، سلسله مراتب و ...) و رويكردهاي معماري مساجد، به بررسي شكل­گيري سه نمونه از مساجد معاصر ايران( مسجد الجواد، مسجد فولاد شهر، مسجد دانشگاه شهيد چمران) در چارچوب موارد مذكور مي­پردازد. پس از تجزيه و تحليل نمونه­هاي موردي، در نهايت مي­توان گفت رويكردهايي در مسير نوگرايي مساجد معاصر و در جهت انطباق با معماري سنتي موفق بوده­اند، كه به اصول و معيارهاي سنتي مساجد مانند؛ ساختار كلي حجم، مؤلفه­هاي معماري و ماهيت كلي مصالح سنتي پايبند بوده­اند و با تغييرات در تزئينات و استفاده از مصالح جديد و نوآوري در عناصر كالبدي به ارتقاي عوامل ياد شده نه جايگزيني آنها پرداخته­اند به گونه­اي كه زبان معماري گذشته را براي پاسخ دادن به نيازهاي معاصر سازگار كند.