چرايي رويكرد ابن‌جوزي و ابن‌تيميه در خصوص تصوف و عرفان

بدون عنوان

از ديرباز، اختلاف بين صوفيان و فقيهان، بسيار عميق و گاه خونين بوده است. صوفيان همواره داعيۀ بيان و عمل به حقيقت دين را داشته‌اند و در مقابل، فقيهان ايشان را به دوري از مباني و سخنان پيامبر و بزرگان دين متهم كرده‌اند. در اين مقاله سعي شده است به قسمتي از اين ميدان كه از طرف كساني چون ابن‌جوزي، ابن‌تيميه و پيروانشان رهبري مي‌شود، پرداخته و دلايل و چرايي اين نزاع در دو قالب كلي بررسي شود: 1. زمينه‌هاي اصولي و بنيادين اختلاف از قبيل تضعيف عقل و منزوي كردن آن، جهان‌بيني تك‌قطبي، رويكرد روايت‌محور، تفسير ظاهرگرايانه و مقيد به زمان و مكان، تضعيف و ترهيب فرق ديگر، خوف‌محوري، منطق حفظ ‌قدرت؛ 2. دلايل مصداقي در برخي اعمال و انديشه‌هاي صوفيانه چون وجود شطحيات، بدعت‌ها، ريا، جهل، شرك و... همچنين در ميان بيان نقد‌هاي ايشان گاهي به‌نحو مختصر به ديدگاه عرفا اشاره خواهد شد تا مطالب كاملاً يك‌سويه پيش نرود. در نهايت با عنايت به تفاوت‌هاي اين دو مشرب، مشاهده مي‌شود كه گاهي مرز ميان اين دو طيف، كم‌رنگ شده و افرادي را نمي‌توان به‌راحتي در ميان يكي از اين دو مكتب دسته‌بندي كرد. ولي فهم دلايل اين اختلاف چه از منظر تحليلي در بيان زمينه‌هاي اصولي و چه از حيث توصيفي در نقدهاي مصداقي در بستر رويكرد امثال ابن‌جوزي، معيار تقريبي براي فهم تمايزها و شناخت دقيق‌تر از هريك از

فاقد چكيده