آسيب‌شناسي الگوي درآمدزايي موقوفات (مطالعه موردي املاك مسكوني عرصه اعيان‌ وقف)

وقف يكي از نخستين نهادهاي مالي و مدني با هدف رفع مشكلات جامعه اسلامي مي‌باشد. تعمير و آباد نمودن موقوفه و نيز حفظ مصالح وقف به‌گونه‌اي كه امكان انتفاع از آن در طول زمان حفظ گردد از اهم وظائف شرعي متولي خوانده‌ شده است. يكي از انواع وقفيات منفعتي ـ متصرفي، املاك مسكوني عرصه ـ اعيان وقف مي‌باشند كه سهم قابل‌توجهي در ميان موقوفات متصرفي دارند. تحقيق حاضر با استفاده از روش موردپژوهي (مطالعه موردي) پس از گردآوري اطلاعات از طريق فنون بررسي اسناد، مصاحبه و گروه كانوني و تجزيه و تحليل داده‌ها با استفاده از رويه تحليل مضمون به آسيب‌شناسي الگوي درآمدزايي اين رقبات يعني اجاره‌داري، پرداخته است. با توجه به چارچوب تحليلي ذي‌نفعان كه شامل واقف، موقوفه، مستأجر، متولي و حكومت مي‌باشد، آسيب‌ها شناسايي و طبقه‌بندي شدند. شروط و محدوديت‌هاي كم‌اهميت و غير‌بهينه واقف در وقف‌نامه، هزينه‌هاي فزاينده و درآمد كاهنده موقوفه، بي‌توجهي به تعهدات قرارداد و شأنيت وقف توسط مستأجر، اجاره‌داري و نگهداري ناصحيح موقوفات توسط متولي و ريل‌گذاري و نظارت ناصحيح حكومت ازجمله مهم‌ترين آسيب‌ها شناسايي شدند. طراحي سامانه الكترونيكي اجاره‌داري باهدف ارتقاء شفافيت عملكرد سازمان اوقاف و امور خيريه، ‌به‌روز‌رساني نرخ اجارات، واگذاري اجاره‌داري به بخش خصوصي و تأسيس دادسراي ويژه وقف ازجمله راهكارهاي رفع آسيب‌هاي فوق پيشنهاد شدند.