بررسي احكام و آثار مالكيت بر فضا و قرار زمين: مطالعۀ تطبيقي در فقه اسلامي و كامن‌لا

مالكيت اموال غيرمنقول به سطح زمين محدود نيست؛ بلكه شامل فضاي فوقاني زمين (حق هوا؛ مالكيت فضا) و فضاي تحتاني (مالكيت قرار) نيز مي‌شود. دو ديدگاه عمده در فقه اسلامي و حقوق موضوعه راجع به حد مالكيت فضا و قرار شكل گرفته‌اند. بر اساس ديدگاه نخست، هيچ‌گونه حدومرزي براي مالكيت وجود ندارد و مالك زمين، مالك فضاي زمين تا اوج آسمان و قرار آن تا اعماق زمين است؛ در حالي‌كه نگرش دوم، مالكيت را تا حد متعارف و عقلايي مي‌پذيرد. امروزه، مالكيت فضا و قرار، به فاصلۀ متعارف از سطح زمين محدود است. ملاك عرف براي تعيين مقدار مالكيت فضا و قرار، توانايي مالك زمين در بهره‌برداري از فضا و قرار زمين محسوب مي‌شود. مالك فضا و قرار مي‌تواند انواع تصرفات مادي و حقوقي را مشروط به رعايت مقررات نظم عمومي، در مايملك خويش اعمال كند.