تيغ و ابريشم:* تحليل مباني نظري مميزي آثار سينمايي

در سپهر حقوق بشر، حق بر آزادي بيان، مهم‌ترين حق آزادي‌ها و بيان هنري از اقسام آن و بيان سينمايي، محور اصلي آن به‌شمار مي‌رود. آثار سينمايي، سواي فرمي حاوي ذوق و داراي كاركرد ارتقاء و ارضاي نيازهاي معنوي انسان، رسانه‌اي متفاوت و حاوي ايده، پيام و فرم انديشه خالق آن هستند و در اين ميان، سانسور يا مميزي، فرايندي براي اختلال در ارسال تفكر فيلم‌ساز است. مميزي مفهومي لغزنده و داراي تاب تفسير بالاست كه مباني نظري آن در مقاله حاضر، با نگاهي به نوع ايراني‌اش، طي پنج محور جايگاه، دلايل، كارآمدي، اقسام و آثار تحليل‌شده و نتيجه، حكايت از اين دارد كه: 1 حق بر آزادي بيان سينمايي، اصل و مميزي استثناست و تعدّد مصاديق يا تفسير موسّع آن، ممنوع؛ 2 حكومت صلاحيتي درخصوص مميزي ندارد، اين مهم برعهده جامعه مدني است و اتفاقاً حكومت بايد از سينماگران و فيلم‌ها درمقابل مميزي جامعه حفاظت كند؛ 3 با عنايت به ظهور فناوري‌هاي نوين و ابزارهاي ارتباطي آن، مميزي حتي اگر مطلوب هم باشد، ممكن نيست؛ 4 مميزي حكومتي اعم از قانوني و غيرقانوني آن نهايتاً تحديد حق‎هاي هنري، تضعيف صراحت و افزايش تمثيل و استعاره زبانِ فيلم‌ها و خودسانسوري سينماگران را در پي دارد.