شيوع رفتارهاي پزشـكي تدافعي در بين جراحان، دلايل و راهكارهاي كاهش آن: يك مطالعه مقطعي در ايران

زمينه: پزشكي تدافعي به عنوان انحراف يك پزشك از رفتار معمول خود تعريف مي شود و هدف آن كاهش و يا جلوگيري از شكايت و انتقاد از سوي بيماران و يا خانواده هاي آن ها مي باشد. اين مطالعه با هدف بررسي رفتارهاي تدافعي جراحان شركت كننده در كنگره جامعه جراحان در سال 1396 انجام شد. روش كار: در اين پژوهش توصيفي مقطعي، 160 نفر از جراحان شركت كننده به روش نمونه گيري در دسترس انتخاب شدند. ابزار گردآوري اطلاعات، يك پرسشنامه محقق ساخته متشكل از 60 آيتم در 4 بخش (مشخصات دموگرافيك، شيوع رفتارهاي پزشكي تدافعي، دلايل و راهكارهاي بالقوه كاهش آن) بود كه روايي و پايايي آن تاييد گرديد. براي تحليل داده هاي توصيفي مشتمل بر فراواني، درصد، ميانگين و انحراف معيار از نسخه 21 نرم افزار SPSS استفاده شد. يافته ها: ميزان شيوع رفتارهاي مثبت پزشكي تدافعي 100 درصد و رفتارهاي منفي 80 درصد بود. شايع ترين رفتارهاي دفاعي مثبت شامل درخواست نمونه برداري، تصويربرداري و تست هاي آزمايشگاهي غيرضروري بود و اجتناب از پذيرش بيماران پرخطر و خودداري از پذيرش بيماران با جايگاه اجتماعي خاص نيز شايع ترين رفتارهاي دفاعي منفي در بين جراحان بود. عدم حمايت قوانين و مقررات نظام سلامت از پزشكان در موارد خطاهاي پزشكي و ترس از شكايت بيماران، مهمترين دلايل انجام رفتارهاي پزشكي تدافعي بود.تصميم گيري هاي تيمي در موارد پيچيده، اصلاح نگاه قانون به قصور پزشكي به عنوان يك جرم و حمايت بيشتر نهادهاي قانونگذار، مهم ترين راهكارهاي بالقوه براي كاهش انجام رفتارهاي پزشكي دفاعي از ديدگاه جراحان بود. نتيجه گيري: همه جراحان مورد مطالعه، حداقل يكي از انواع رفتارهاي پزشكي دفاعي را انجام مي دادند كه مي تواند منجر به تحميل هزينه به نظام سلامت و هدر رفت منابع گرديده و بر ايمني بيماران نيز تاثير منفي بگذارد. بكارگيري استراتژي هايي چون اصلاح قوانين و مقررات مربوط به خطاهاي پزشكي، افزايش نظارت و پايش در ارائه خدمات، ايجاد سيستم هاي مناسب گزارش دهي خطا و فرهنگ عاري از سرزنش، طراحي و پياده سازي پزشكي مبتني بر شواهد و اصلاح بيمه مسئوليت پزشكي مي تواند گام هاي موثري براي كاهش رفتارهاي پزشكي تدافعي باشد.