بررسي و تحليل «رمانتيسم جامعه‌گرا» در ادبيات غنايي (با تكيه و تأكيد بر اشعار شهريار

رُمانتيسم يا رمانتيسيزم در آغاز امر نوعي شورش ادبي عليه قوانين عقلگرايانهي مكتب كلاسيسيسم كه مكتب جا افتادهي رنسانس و دورهي خردگرايي در اروپا بود، به حساب ميآمد. متفكرين و هنرمندان اين گرايش، تأكيد فرهنگي بر خرد را محدودكننده و سركوبگر روح آدمي مي‌دانستند و بر مؤلفه‌هايي چون هنر، شور، هيجان، تخيّل، مضامين معنوي، مناسك و نمادها تأكيد مي‌كردند. اما رفته رفته اين شورش از عرصهي اجتماع و سياست به حوزهي ادبيات و هنر نيز كشيده شد و يك مكتب همه جايي و همه گير شد كه تأثير شگفت آن بر ادبيات فارسي انكار نشدني است. در ايران عصر مشروطه، در پي تحوّلات و تغيير ساختار سياسي و تا حدّي اجتماعي ايران، ادبيّات از اين رخداد متأثّر شد. شاعران اين دوره با رهايي از مكتب كلاسيسم، به نوگرايي تمايل پيدا كردند و نفرت و انزجار از عقل‌گرايي را در كلمه كلمه‌ي شعر خود نشان دادند. شاعر عصر مشروطه با رويكردي منتقدانه نسبت به واقعيت‌هاي موجود در برجسته‌سازي مشكلات مي‌كوشد و برآنست تا ناهمگوني‌هاي جامعه را به چالش بكشاند. اين پژوهش، به شيوة تحليلي، به بررسي تأثير مكتب رمانتيسم بر اشعار شهريار مي‌پردازد و اينچنين برمي‌آيد كه اغلب شاعران مشروطه شاعراني رمانتيك جامعه گرا به شمار مي‌روند كه تلاش مي‌كنند با زباني نمادين و رمانتيك براي از بين بردن نابرابري‌ها و نابساماني‌هاي جامعه راهكارهايي ارائه دهند.