تأثير حذف ماده آلي بر شاخص‌هاي پسماند فسفر در خاك‌هاي آهكي

جذب و واجذب از فرآيندهاي مهم اثرگذار بر شيمي فسفر در خاك‌ها مي‌باشند. اين تحقيق به‌منظور بررسي تأثير حذف ماده آلي خاك با محلول هيپوكلريت سديم بر شاخص‌هاي پسماند فسفر در 12 نمونه خاك آهكي ايران با ويژگي‌هاي متفاوت انجام گرفت. براي اين منظور 4 گرم از نمونه‌هاي خاك در لوله‌هاي سانتريفيوژ 50 ميلي‌ليتري ريخته شد و پس از افزودن 40 ميلي‌ليتر محلول هيپوكلريت سديم (NaOCl) 6 درصد حجمي در pH برابر 8، به مدت 6 ساعت در دماي اتاق قرار داده شد. سپس سوسپانسيون سانتريفيوژ شده و محلول زلال رويي دور ريخته شد. بلافاصله 40 ميلي‌ليتر از محلول هيپوكلريت سديم 6 درصد اضافه و سوسپانسيون دوباره به مدت 6 ساعت در دماي اتاق قرار داده شد. اين چرخه اكسايش 3 بار ادامه يافت. بعد از حذف ماده آلي، به‌منظور شست و شوي محلول هيپوكلريت سديم اضافي، به بقاياي خاك تيمار شده از مراحل فوق 40 ميلي‌ليتر محلول زمينه كلريد كلسيم 0.01 مولار افزوده و سوسپانسيون تكان داده شد و پس از سانتريفيوژ محلول زلال رويي دور ريخته شد و اين چرخه 3 بار ادامه يافت. پس از انجام مراحل فوق، خاك‌ها هوا خشك گرديدند. همدماي جذب فسفر در خاك‌ها با به تعادل رساندن خاك‌ها با محلول‌هايي با غلظت‌هاي متفاوت فسفر(5، 10، 20، 30، 40، 60، 80 و 100 ميلي‌گرم فسفر بر ليتر) از منبع منو كلسيم فسفات و در محلول زمينه 0.01 مولار كلريد كلسيم به دست آمد. به‌منظور توصيف همدماي جذب و واجذب در خاك‌ها از مدل فروندليچ استفاده شد. بر طبق نتايج حاصله در همه خاك‌ها پديده پسماند مشاهده و جذب فسفر بعد از حذف ماده آلي برگشت‌ناپذير شد. متوسط مقادير فسفر واجذب‌شده در خاك‌ها بعد از حذف ماده آلي 40 درصد كاهش يافت.نتايج نشان داد كه مقادير شاخص چهارم پسماند كه از ضريب توزيع (Kd) محاسبه شده بود با درصد رس (r= 0.69, p 0.05) و كربنات كلسيم فعال (p 0.05,r= 0.7) همبستگي مثبت و معني دار داشت. بر طبق نتايج به دست آمده از بين هفت شاخص پسماند، شاخص چهارم (HI4) مي‌تواند به‌عنوان شاخص برتر معرفي شود.