واكاوي نسبت مفهوم مخلوق و فيض در آموزه هاي ديني با محوريت حكمت متعاليه

از ديدگاه حكمت متعاليه، خداوند منشأ فيض دائم و قديم است. واكاوي مقصود از اين فيض و نسبت آن با خلقِ ساير موجودات، مسأله اصلي اين نوشتار در راستاي وضوح مواضع فلاسفه در مبحث قدم و حدوث عالم است. مراد از اين فيض، صادر نخستيني است كه عنوان مخلوق بر آن صدق نمي‌كند؛ هرچند با توسع در مفهوم »مخلوق « مي توان آن را نيز تحت اطلاق جاي داد. اين موارد و نيز اين كه بحث پيش رو، روشنگر اين حقيقت است كه ذهنيّت انديشوران از مفاهيم كليدي در مبحث حدوث يا قدمِ »مخلوق «، »عالَم « و »فيض « يكسان نيست و نيز طرح شواهدي بر تعدّد اصطلاح ها در متون، يافته هايي است كه اين مقاله با شيوه تحليلي ـ اسنادي بدان ها پرداخته و با ابهام زدايي از مفاهيم واژه‌‌هاي »خلق «، »فيض « و »عالَم « زمينه ساز وضوح بيشتر مسأله پيچيده و چالش برانگيز حدوث و قدم عالم شده است.