نقش اسلامگرايي حزب عدالت و توسعه در سياست منطقه اي تركيه از منظر نظريه پيوستگي جيمز روزنا

سياست خارجي تركيه قبل از 2002 يك سياست خارجي به مراتب غرب­گراتر و تك­بُعدي تر بود و اين كشور بخش عمده سياست­هاي خود را در جهت رابطه با غرب شكل داده بود. اما با روي كار آمدن حزب عدالت و توسعه، و با توجه به نگاه اسلامي آنها، سياست خارجي تركيه متحول شده و از يك سياست تك­بُعدي تبديل به يك سياست خارجي چندبُعدي، عمل­گرا و منافع­محور در محيط پيراموني و جهاني شد. يكي از ابعاد مهم اين سياست خارجيِ متحول شده، توجه به مناطق پيراموني و كشورهاي همسايه و اسلامي به منظور افزايش نقش و جايگاه تركيه در اين مناطق مي­باشد. هدف اين مقاله تأثير اسلام­گرايي حزب عدالت و توسعه بر سياست خارجي كشور تركيه مي­باشد. بنابراين، نظريۀ پيوستگي جيمز روزنا كه به شناسايي عوامل نقش ­آفرين در سياست خارجي مي­پردازد، مي­تواند الگويي مناسبي براي تبيين اين وضعيت باشد. براين اساس، نوشتار حاضر در صدد است به اين مسأله پاسخ دهد كه اسلام­گرايي حزب عدالت و توسعه چه تأثيري بر سياست خارجي كشور تركيه داشته است؟ فرضيه بر آن است كه از زمان روي كار آمدن اين حزب، اسلام­گرايي در سياست خارجي تركيه تشديد شده است. يافته ­هاي تحقيق نشان مي­دهد بر اساس پنج متغير مطرح در مدل پيوستگي روزنا، به ترتيب متغير فرد (شخصيت مقتدر رجب طيب اردوغان، دكترين داوود اوغلو و اسلام­گرايي عبدالله گُل)، جامعه (اسلام)، نظام بين­الملل (پايان جنگ سرد و فروپاشي شوروي)، نقش (قدرت هم­افزاينده نقش و فرد)، و متغيرحكومت (افزايش دموكراسي) بيشترين نقش را بر تأثيرگذاري سياست خارجي دولت عدالت و توسعه داشته است.