نظري به تركيباتِ نو و معاني برخي واژگان در غزليات شمس

غزليات ­شمس ضمن برخورداري از مفاهيم والا و گرانمايه در حوزة شوريدگي ­هاي عاشقانه و مضامين ناب عرفاني، در كاربرد لغات و تركيباتِ خاص نيز، بي ­بديل و ممتاز است. اين اثر سترگ بنا به پژوهش­هاي متعددي كه تاكنون انجام گرفته از حيث برجسته ­سازي و هنجارگريزي واژگاني و معنايي، اثري منحصر به فرد شناخته ­شده ­است. پژوهش پيش رو به معرفي برخي تركيبات نو و نيز معاني متفاوتِ برخي واژگان در غزليات شمس پرداخته ­است. تركيباتي كه با استفاده از تشبيه و استعاره و كنايه­­ هاي نوين، در زمرة هنجارگريزي معنايي قرار مي گيرند و يا واژگاني كه ساخت و معنايي متفاوت با هنجارهاي دستوري دارند و از اين ­رو جزو هنجارگريزي هاي واژگاني به شمار مي­روند. نتايج پژوهش نشان مي ­دهد مفاهيم جان، عشق، روح و تن بيشترين بسامد و بيشترين تصويرسازي را در غزليات دارند. همچنين مولانا آن­جا كه در حوزة واژگان و دستور، هنجارشكني و برجسته­ سازي كرده، كوشيده تا مخاطب ضمن دريافت پيام و معني شعر، متوجه عدول از هنجارها نشود ولي هنگامي كه در حوزة بلاغت به ساخت تركيباتِ نو دست­ زده، جسورانه و نقاش­ وار عمل كرده تا اين تابلوي خوش نقش و نگار تركيبات، مخاطب را بيشتر جلب كند.