معيارهاي ارزش‌شناختي اخلاق در نهج‌البلاغه با نگاه بر مكاتب وظيفه‌گرا و غايت‌گراي اخلاقي

هدف: هدف در اين پژوهش، دستيابي به مباني ارزش‌شناختي اخلاق از ديدگاه نهج‌البلاغه بود تا با شناخت آن، بتوان معيارها و ضوابط اخلاقي را بر اساس آموزه‌هاي نهج‌البلاغه استخراج كرد. روش: اين مقاله با روش داده‌بنياد انجام شده است. يافته‌ها: با توجه به معيارهاي ارزشي اخلاق در دو مكتب وظيفه‌گرا و غايت‌گراي اخلاقي، در مكتب اخلاقي امام علي(ع) گزاره‌هايي مبني بر اخلاق وظيفه‌گراي قاعده ‌نگر و سودگراي قاعده‌نگر وجود دارد؛ ولي اين امر بدين معنا نيست كه اين مكتب اخلاقي به طور كامل منطبق با اين دو ديدگاه اخلاقي است. نتيجه‌گيري: نتايج تحقيق، گوياي آن است كه دو اصل عدالت و حق‌طلبي، به عنوان معيار ارزش‌شناختي اخلاق در نهج‌البلاغه مطرح شده است. معيارهاي تحقق اصل عدالت در نهج‌البلاغه عبارتند از: رعايت انصاف و مساوات، قرار دادن هر چيز در جاي خودش، رعايت حقوق و اعتدال و ميانه‌روي در روابط انسانها؛ و معيارهاي تحقق اصل حق‌طلبي عبارتند از: تحقق آنچه واقعيت و امر واقعي است، رسيدن و دستيابي به حقيقت امور، اجازه و اختيار داشتن انسانها در امور مختلف، در نظر گرفتن استحقاق انسانها و مطالبۀ حقوقشان.