بررسي و نقد مؤلفه‌هاي ناتوراليستي داستان «دريا هنوز آرام است» از احمد محمود

مكتب‌هاي ادبي به اين دليل كه نشان‌دهندۀ مؤلفه‌هاي اجتماعي، سياسي و فرهنگي هر دوره هستند، معيارهايي مهم براي درك ويژگي‌هاي ادبي ادوار مختلف محسوب مي‌شوند. يكي از اين مكتب‌ها ناتوراليسم است كه در آغاز از طريق ترجمۀ آثار نويسندگان آمريكايي و اروپايي در دورۀ مشروطه به ادبيات داستاني فارسي راه يافت. احمد محمود به عنوان يكي از نمايندگان برجستۀ ناتوراليسم، قواعد و مؤلفه‌هاي اين مكتب را به نيت بازگويي نقدهاي اجتماعي و تشريح احوالات مردم در داستان‌هاي خود دخالت داده است. بررسي توصيفي- تحليلي مهم‌ترين ويژگي‌هاي ناتوراليستي «دريا هنوز آرام است» نشان مي‌دهد كه با توجه به عناصري همچون «جنبه‌هاي فيزيولوژيكي»، «شكستن حرمت كاذب واژگان»، «نفي آزادي و باور به جبر تاريخي و اجتماعي»، «سبك محاوره‌اي»، «توصيف دقيق و شرح جزئيات»، «محدوديت توانايي‌هاي جسماني»، «خلق شخصيت‌هايي با خوي حيواني» و «پايان غم‌انگيز داستان»، داستان مذكور واكنشي ادبي نسبت به ضعف‌ها و محروميت‌هاي عمدتاً اقتصادي جامعۀ ايران در دهه‌هاي سي و چهل خورشيدي به شمار مي‌آيد. محمود در مواردي با توجه به بافت فرهنگي و ديني گروه هدف، از برخي مؤلفه‌هاي ناتوراليسم عدول كرده كه «عدم توجه به تأثير ژنتيك در زندگي افراد»، «بسامد پايين واژگان تابو» و «پرداختن به مسائل وراي طبيعت در سطحي محدود» از آن جمله است.