بررسي تشبيه و تنزيه در نگاه ابن عربي و مولانا

يكي از مسائل پيچيده و قابل تأمل در مبحث خداشناسي ، موضوع تشبيه و تنزيه است . تشبيه و تنزيه را مي توان دو حالت عقلي و روحيِ شناخت حق تعالي توسط انسان دانست . در تشبيه ، انسان برخي از صفات همچون شنوايي يا بينايي را به حق تعالي نسبت مي دهد كه براي نمونه مي‌توان به داستان موسي و شبان در مثنويِ مولانا اشاره نمود . البته دليل اين تشبيهات را مي‌توان در برخي از احاديث و آيات جست . هرچند كه گاه عده اي در اين تشبيهات آن قدر مبالغه مي ورزندكه دانشمندان علوم اسلامي ، در مقابله با اين گروه ، بحث تنزيه را مطرح مي كنند و حق تعالي را نسبت به صفات بشري منزه مي شمارند و آيات مورد استثناء اهل تشبيه را به گونه اي تفسير مي‌كنند كه معناي واقعي نداشته باشد . اين نوشتار با روش توصيفي و مبتني بر مطالعات كتابخانه‌اي ، ضمن بررسي جداگانة نظريات ابن عربي و مولانا ، برآن است تا از طريق شناخت ديدگاه اين دو عارف بزرگ ، شيوة صحيح برخورد با مسئلة تشبيه و تنزيه را نشان بدهد .